بایگانی دسته: آثاری از سمیح القاسم



فقط یک شب

امشب
می‌توانید
کسی باشید که من نیستم
و چیزی بخواهید که من نمی‌خواهم
می‌توانید بخندید
از ایستادنم بر خاکریز
برهنه‌ی برهنه
و دویدن گریه
در رگ‌های چهره‌ام
چهره‌ای که با رؤیاهای خونین
                          روشن شده است.

می‌توانید آقایان!
که من چنگالم را قرن‌هاست در حراج فروخته‌ام
وخواب در سایه‌ی نخلستان غمگین را
                                              خریده‌ام

می‌توانید آقایان!
می‌توانید،
که دیگر اثر انگشت من
برای تمام پاسگاه‌هایتان آشناست
و تمام سگ‌های پلیس
به هنر تعقیب و کشفِ من آراسته‌اند
که خونین و محتضر
بر گلی یا سنگی افتاده‌ام.

می‌توانید امشب
درختان را گردن بزنید
و دور از دست‌ترین میوه‌ را
                              بچینید.

می‌توانید آقایان!
از ماه خبرچینی پَست بسازید
و از کوه
خائنی یا قهرمانی
برای یک شب…
می‌توانید آقایان!
کسی باشید که من نیستم
و چیزی بخواهید که من نمی‌خواهم
گاهی من
گلی یا سنبلی هستم
و گاهی، نارنجکی
[…]

غم‌هایی که در کودکی‌ام
بر دوشم سخت سنگین بودند
از من سنگی ساختند،
و رفتن به سنگلاخ رؤیاهای ناممکن
چون زه کمانم سخت و محکم ساخت.

پس
فریادم را
              در باد بشنوید
و رجعتم را
              در باران ببینید.

 (از کتاب «باد خانه‌ی من است، گنجشک بهانه»، تألیف و ترجمه موسی بیدج، نشر قصیده‌سرا)

// // ?>


صدای گام‌ها در دهلیز مرگ

            (۱)
صدای گام‌ها
در دهلیز مرگ
همهمه، فریاد
ـ وای بر تو… آخ!
ـ بگریز… از این در
ـ بشتاب، داخل شو،
                 به این سرداب.
دویدن‌ها، کشمکش، در دخمه‌های مرگ
کشته‌ها: هفتاد
اسرا: نود
بیش از نود مجروح.
سکوت، سکوت
ای کالسکه‌های باد
ـ ایست! آن‌جا کیست؟
پاسخ می‌دهم: برادرت «سمیح»
و صدا، طنین می‌اندازد
و صدا، هم‌چنان طنین می‌اندازد
و صدا، هم‌چنان…
صدای گام‌ها در دهلیز مرگ.

      (۲)
در شب فرو رفت
چهره‌اش
نیروی خورشید
            برای رهایی بود.
و ناگهان
شب نفس کشید
وقتی گلوله
               بر سینه‌اش نشست.
به برادرانش مگویید
گلوله
        بر سینه‌اش نشست.
به مادرش
به برادرانش مگویید
با غم او تنهایم بگذارید
با جنازه‌اش تنهایم بگذارید    
جنازه‌ای تو
        یا کوهی؟
در سینه‌اش
گلوله‌ها خوار شدند
آه ای رایت رهایی
پلی هستی
که به پیروزی‌ام می‌رسانی.

        (۳)
چهره‌اش را باد
در آغوش کشید
بر خاک افتاده بود
خون‌آلود… خون‌آلود
بر ساق پایش
نیشی و چنگالی نشسته بود
«تو که هستی
              سبزه‌روی زیبا؟»
باد گفت.
خاموشی چهره‌اش پاسخ داد:
                     تاریخ مقتول توام.

 (از کتاب «باد خانه‌ی من است، گنجشک بهانه»، تألیف و ترجمه موسی بیدج، نشر قصیده‌سرا)

// // ?>


برای مردن وقت نداریم

(برای معین بسیسو که خود را به مردن زده است)

[…]
کوشیدم بیایم
روزی که
در واپسین هتل دوردست
دلت را در بستر شکافتی
کوشیدم نزد تو بیایم
تا سرت را که به حسرتش بریدند
در تبعیدگاه وجدان
به آغوش بکشم
کوشیدم بیایم
چقدر کوشیدم
امّا تهی‌دستم
و بلیط شاعران گران است
برای شاعران گران است
و زمین مرگ بلند است
برای عمر کوتاه
کوشیدم بیایم
تا پوزش بخواهم از مرگت
برای زندگی‌ام.

برخیز!
که مردواره‌ها
هم‌چنان
بر مردها سرورند!
و شمشیر دلاوران میدان‌ها
گرد خلافت و
ضیافت و
شیرینی بیدار است
و قشون‌هایی قهار دارند،
نه برای بازپس گیری سنگر
یا مسجد
یا گلی صحرایی؛
برای سرکوب تظاهرات
یا کشتن کودکی
که نمی‌داند
دلتنگی برای پدرش … توطئه است.

کوشیدم.
مرا ببخش
سوگند می‌خورم
تا قیامت نمی‌بخشمشان!

عطر از آنِ یاسمن است
تا فاش کند
هر چه را که بخواهد،
دعا از آن مسجدالاقصی،
و نشستن بر دروازه‌های شب
از آنِ مادران شهیدان،
شوخ‌طبعی هم از آن‌ِ تو.
شنگیِ سیاه فلسطینی‌ات را می‌دانیم
می‌شناسیمش
پس خواهش را
و آمدنت را سرسنگین مباش!
خود را به مردن زده‌ای!
خود را به مردن زده‌ای!
دلتنگی،
تو را از سرزمینی
به سرزمینی دور برد
خود را به مردن زده‌ای!
بگو که خود را به مردن زده‌ای!
و ما را
با ترانه‌ای غافلگیر کن.
ای راستگو زنده شو!
ای زندیق زنده شو!
ما برای مردن وقت نداریم
اگر کم شویم
دشمنان ما افزون می‌شوند.
برخیز!
با دل و گام‌های چابک.
ساعت موعود نواخت.
اینک
یارانت پشت دروازه‌ی مرگند
                 و هنوز
                     خورشید و
                                 انسان و
                                          تاریخ
                                              از ملت تو سرشار است.
پس
به سمت ما برخیز!
              دوست من!
می‌دانی چقدر دوستت داریم!
می‌دانی چقدر دوستت داریم!

 (از کتاب «باد خانه‌ی من است، گنجشک بهانه»، تألیف و ترجمه موسی بیدج، نشر قصیده‌سرا)

// // ?>


درباره‌ی سمیح القاسم

سمیح‌القاسم در سال ۱۹۳۹ از خانواده‌ای دروزی در شهر زرقاء اردن به دنیا آمد. در شهرهای رامه و ناصره به تحصیل پرداخت و تاکنون در فلسطین زندگی کرده است. سمیح شاعری بسیارگو به شمار می‌آید به‌طوری که در سی سالگی شش مجموعه شعر منتشر کرده بود. نام او با نام محمود درویش پیوند خورده است و این دو دوستانی یگانه به شمار می‌‎آیند. زمانی که درویش از فلسطین خارج گردید، رابطه‌ی سمیح با او به تیرگی گرایید و مشاجره‌ی آنها به مطبوعات جهان عرب کشیده شد. این دو علیه یکدیگر نامه‌های مفصلی نوشتند که اکنون به صورت کتابی مستقل منتشر شده است. منتقدان برای این نامه‌ها ارزش ادبی و تاریخی فراوانی قائل هستند. سمیح مدت‌ها رئیس اتحادیه نویسندگان عرب در فلسطین بوده و در حال حاضر به فعالیت‌های ادبی و سیاسی مشغول است. او علاوه بر شعر، چند رمان و مقالات ادبی فراوانی نوشته است. نخستین کتاب شعر او با عنوان کاروان‌های خورشید در سال ۱۹۵۸ منتشر شد. نام برخی از کتاب‌های شعر او بدین قرار است: آواز کوچه‌ها، خونم بر کف دستم است، دود آتشفشان‌ها، سقوط نقاب‌ها، مرگ بزرگ، مرثیه‌های سمیح‌القاسم، تو را دوست دارم آن‌گونه که مرگ می‌پسندد، عنصر نامطلوب. آخرین کتاب شعر او هفت کتاب نام دارد.

 (از کتاب «باد خانه‌ی من است، گنجشک بهانه»، تألیف و ترجمه موسی بیدج، نشر قصیده‌سرا)

// // ?>