بایگانی دسته: شهادت امام رضا(ع)



خردمندی و مهربانی – گزیده‌ای از سخنان امام رضا(ع)

دریافت نسخهٔ pdf (مخصوص چاپ)

  • از پیامبر اکرم(ص) نقل فرمود که: اوج خردمندی – پس از ایمان به خدا – دوستی کردن با مردم و نیک‌خواهی برای هر انسانی است؛ چه نیکوکار باشد و چه بدکار. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • نامه­‌ای از نیشابور به مأمون رسید، به این مضمون که: مردی زرتشتی هنگام مرگ وصیت کرده است که مال زیادی را از اموال او میان بینوایان و تهیدستان تقسیم کند. و قاضی نیشابور آن اموال را میان تهیدستان مسلمان تقسیم نموده است.
    مأمون به امام رضا (ع) گفت: ای سرور من، در این موضوع چه نظری داری؟ امام فرمود: زرتشتیان به­ طور معمول تنها به بینوایان مسلمان کمک نمی­‌کنند. نامه­‌ای به قاضی نیشابور بنویس تا همان­ مقدار مال را از مالیات­‌های مسلمانان بردارد و به بینوایان زرتشتی بدهد. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • شخصی از امام رضا(ع) پرسید: «خواهرم وصیت کرده‌است برای گروهی از مسیحیان [که به آنان مالی بدهم]، و من می‌خواهم این [مال] را به گروهی از همکیشان مسلمان بدهم [،آیا چنین کنم؟].» امام فرمود: وصیت را همان­طور که هست اجرا کن. خداوند بزرگ گفته است: «گناه آن بر کسانی است که آن [وصیت] را تغییر بدهند» [سوره­ بقره، ۱۸۱]. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • بدان که حق برادران واجب و فریضه است … . خویشتن و اموال‌تان را بذل ایشان نمایید و در هر چیز که شریک شدن و برابری رواست با آنان به مساوات رفتار کنید و در مواهب زندگی‌تان یکدیگر را شریک نمایید. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • یکی از یاران امام گوید: به امام رضا(ع) عرض کردم: «اگر پدر و مادرم مذهب حق را نشناسند دعایشان کنم؟» فرمود: «برای آنها دعا کن و از جانب آنها صدقه بده، و با آنها مدارا کن، زیرا رسول خدا (ص) فرمود: خدا مرا به رحمت فرستاده نه به بی‌مهری و نافرمانی.» (اصول کافی، ج۳، ص۲۳۲)
  • نیکى به پدر و مادر واجب است اگر چه مشرک باشند، ولى در معصیت خالق از آنان نباید اطاعت کرد. (میزان‌الحکمه، ج۱۳، ص۴۹۳)
  • از علی‌ابن‌ابی‌طالب (ع) نقل فرمود که: «کسی که دین‌داری [ادعایی] او اطاعت از مخلوق در [کاری که] معصیت خالق [در آن است] باشد، دین ندارد.» (مسند الامام الرضا، ج۲، ص ۲۷۵)
  • نباید کسی دست دیگری را ببوسد؛ چرا که بوسیدن دست کسی همچون نماز گزاردن [و عبادت] برای اوست. (تحف‌العقول، باب سخنان امام رضا(ع))
  • از پیامبراکرم (ص) نقل فرمود که: «به بسیاریِ نماز و روزه و حج و بخشش و ناله‌های شبانه آنان نگاه نکنید، بلکه به راستیِ گفتار و ادای امانت ایشان بنگرید.» (مسند الامام الرضا، ج۱، ص۲۷۴)
  • امام رضا (ع) شنید که یکى از اصحابش مى­گوید: «خدا از رحمت خویش محروم کند کسى را که با على (ع) جنگید.» حضرت فرمود: «بگو: به جز آنان که توبه کردند و [خویشتن را] اصلاح نمودند» آنگاه فرمود: «گناه کسی­که [به ادعای بی­طرفی و تقواپیشگی یا به­دلیل دنیاطلبی] از آن حضرت جدایی گزید و [از این عمل خویش] توبه نکرد بزرگتر از گناه کسی است که با او جنگید اما بعد توبه کرد.» (میزان‌الحکمه، ج۲، ص۱۳۳)
  • از پیامبراکرم (ص) نقل فرمود که: «از ما نیست کسی­که به مسلمانی خیانت کند یا به او ضرری برساند یا با او حیله کند.» (مسند الامام الرضا، ج۱، ص۲۷۹)
  • میان خدا و هیچ‌کس خویشاوندی نیست، و ولایت و دوستی خدا جز به طاعت (و عمل) حاصل نمی‌آید. پیامبر(ص) به فرزندان عبدالمطلب [= خانوادهٔ پدری‌اش] گفت: اعمال خود را نزد من بیاورید، نه حَسَب‌ها و نَسَب‌هایتان را. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • یکی از یاران امام گوید: در مسافرت امام ابوالحسن علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) به خراسان با او همراه بودم، روزی همگان را بر سر سفره فراخواند، و خدمتگزاران نیز از سیاه و غیرسیاه آمدند و بر سر سفره نشستند. به او گفتم: «فدایت شوم، آیا بهتر نیست که برای اینان سفره‌ای جداگانه گسترده‌شود؟» امام گفت: «خاموش! خدای همه یکی است، و مادر یکی، و پدر یکی [پس تفاوت و تبعیضی نیست]، و پاداش به کردار است.» (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • فضل­بن­سهل در حضور مأمون از امام رضا (ع) پرسید: «اى ابالحسن! آیا مردم [در زندگی‌شان] مجبورند؟» فرمود: «خداوند عادل‌تر از آن است که بندگانش را مجبور کند و سپس [به واسطهٔ اعمال و انتخاب‌هایشان] مجازاتشان کند.» پرسید: «پس آزاد و رهایند؟» فرمود: «خداوند حکیم‌تر از آن است که بنده‌اش را رها کند و او را به خود واگذارد.» (میزان‌الحکمه، ج۲، ص۱۶۶)
  • شخصی از امام رضا (ع) پرسید: «امروزه حجت بر مردم چیست؟» فرمود: «همان عقل است؛ که به وسیلهٔ آن کسی‌که سخن راست [و حق] را از جانب خدا می‌گوید شناخته می‌شود، پس [انسان] او را تصدیق می‌کند؛ و کسی‌که بر خدا دروغ می‌بندد شناخته می‌شود، پس [انسان] او را دروغگو می‌شمُرَد.» (تحف‌العقول، کلمات قصار امام رضا(ع))
  • از پیامبر اکرم (ص) نقل فرمود که: علم پیشوای عمل است. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • ایمان سخنی است که گفته‌می‌شود، و عملی است که انجام می‌گیرد، و شناختی است که با عقل حاصل آید. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • خداوند عقل را آفرید سپس به او گفت: […] به عزّت و جلال خودم سوگند، مخلوقی زیباتر -در نزد خود- و دوست‌داشتنی‌تر از تو نیافریدم. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • دوست هر آدمى عقل اوست و دشمن او جهلش. (میزان‌الحکمه، ج۷، ص۵۰۵)
  • بالاترین مرتبهٔ عقل این است که انسان خودش را بشناسد. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • فروتنى درجاتى دارد: این­که انسان ارزش و جایگاه خویش را بشناسد و با طیب خاطر خود را در آن جایگاه قرار دهد؛ دوست داشته باشد با مردم همان‌گونه رفتار کند که انتظار دارد با او رفتار کنند؛ اگر بدى دید آن را با خوبى جواب دهد؛ خشم خود را فرو خورد و از مردم درگذرد، و خداوند نیکوکاران را دوست دارد. (میزان‌الحکمه، ج۱۳، ص۲۱۵)
  • علم اهلِ خود را بهتر گرد می‌آ‌ورد تا پدران [خانوادهٔ خویش را]. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • دوستى کردن با مردم، نیمى از خِرد است. (تحف‌العقول، باب سخنان امام رضا(ع))
  • هر که شُکر خوبىِ مردم نکند، شکر خداى عزّوجلّ نکرده است. (میزان‌الحکمه، ج۶، ص۲۴)
  • در پاسخ به این سؤال که: «عقل چیست؟» فرمود: «جام اندوه را جرعه جرعه نوشیدن، با دشمنان مسامحه کردن و با دوستان مدارا نمودن.» (میزان‌الحکمه، ج۴، ص۱۰)
  • خِرَد مرد مسلمان كامل نشود تا آنگاه كه ده ویژگى در او باشد: به نیكى او امید رود؛ از بدى او در امان باشند؛ نیكىِ اندكِ دیگران را بسیار شمارد و نیكى بسیار خود را ناچیز انگارد؛ از نیازخواهى [دیگران] از خویش بی‌حوصله و دلگیر نشود؛ از علم‌جویى در طول عمرش خسته و ملول نگردد؛ تهیدستى در راه خدا را بیشتر از توانگرى دوست داشته باشد؛ فروتنی در راه خدا را از عزت در نزد دشمن خدا خوش‌تر داشته باشد، و گمنامى براى او خواستنی‌تر از شهرت باشد. [سپس امام فرمود:] پس دهمى و چه دهمى‌ای! [پرسیده شد: آن چیست‌؟ فرمود:] كسى را نبیند مگر آن كه نزد خود گوید: [بسا که] او از من بهتر و پرهیزگارتر باشد. (تحف‌العقول، باب سخنان امام رضا(ع))
  • آن­که کار نیک خویش را [از چشم مردمان] پنهان کند، کردارش هم‌ارزش با هفتاد کار نیک است، و آشکارکنندهٔ کار بد [دیگران یا خویش] سرافکنده است، و پنهان‌کنندهٔ کارِ بد [نهانی و فردی دیگران] آمرزیده است. (اصول کافی، ج۴، ص۱۶۰)
  • چه نیکوست آن خاموشى که از روى درماندگى [در سخن گفتن] نباشد. (میزان‌الحکمه، ج۶، ص۳۶۰)
  • تا سه خصلت در آدمی نباشد، حقیقت ایمان او کمال نیابد: نیک‌فهمی و ژرف‌نگری در دین، اندازه داشتن [و تدبیرِ] نیکو در زندگی، و شکیبایی در مصیبت‌ها. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • [در پاسخ به یکی از یارانش فرمود:] شخص برخوردار از نعمت در معرض خطر است، زیرا خداوند در آن نعمت حقوقى را بر او واجب گردانیده است. به خدا قسم، گاهى اوقات خداوند عزّوجلّ به من نعمت‌هایى مى‌دهد و من پیوسته نسبت به آنها بیمناک و نگران هستم تا اینکه از عهدهٔ حقوقى که خداوند در این نعمت‌ها به گردن من دارد برآیم.» [راوی گوید: عرض کردم: «فدایت شوم، شما با چنین مقام و منزلتى که دارید این چنین مى‌ترسید؟» فرمود:] آرى، پروردگارم را در برابر نعمتى که به من ارزانى داشته است ستایش می‌کنم. (میزان‌الحکمه، ج۱۲، ص۳۰۰)
  • مال [بسیار] جمع نمی‌شود مگر به پنج خصلت: بخل شدید، آرزوی دراز، حرص غالب، بریدن از خویشاوندان و برگزیدن دنیا بر آخرت. (مسند الامام الرضا، ج۲، ص۲۰۸)
  • بدانید که برای شما – پس از ایمان به خدا و پذیرش حقوق اولیای خدا، از آل محمد(ص) – در نزد خداوند شکری محبوب‌تر نیست از یاری‌رساندن‌تان به برادران مؤمن خویش در کار دنیای ایشان، که راهی است برای رسیدن به بهشت پروردگارشان. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • خداوند عزّ وجلّ تندرستان را مكلّف كرده‌است كه به امور افراد بیمار و ازكارافتاده رسیدگى كنند. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • به کار بستن عدالت و نیکوکارى باعث پایندگى نعمت است. (میزان‌الحکمه، ج۱۲، ص۲۸۷)
  • برای نعمت‌ها همسایه‌های خوبی باشید [و قدردان‌شان]، زیرا که نعمت‌ها رَمنده‌اند و اگر از مردمى بِرَمند دیگر به سوى آنان باز نمى‌گردند. (میزان‌الحکمه، ج۱۲، ص۲۸۱)
  • یاری تو به شخص ناتوان [از ادارهٔ امور زندگی خویش] از برترین صدقه‌ها است. (تحف‌العقول، باب سخنان امام رضا(ع))
  • کوتاهى کردن، مصیبت توانایان است. (میزان‌الحکمه، ج۹، ص۱۱۱)
  • شخص سخاوتمند از غذاى مردمان مى‌خورد، تا ایشان نیز از غذاى او بخورند و بخیل از غذاى مردمان نمى‌خورد، مبادا ایشان از غذاى او بخورند. (تحف‌العقول، باب سخنان امام رضا(ع))
  • علی‌بن‌شعیب گفت: به محضر امام رضا (ع) رسیدم امام به من فرمود: «ای علی، بهترین زندگی را چه کسی دارد؟» عرض کردم: «ای سرورم! شما از من داناتر به آن هستید.» امام فرمود: «ای علی، آن‌ که دیگران در زندگیِ او خوش زیند. ای علی، بدترین زندگی را چه کسی دارد؟» عرض کردم: «شما داناترید.» امام فرمود: «آن‌کس که دیگری در سایهٔ زندگی او زندگی نکند. ای علی، به راستی بدترین مردم کسی است که از کمک مالی [به آن که نیاز دارد] مضایقه کند و به تنهایی غذا بخورد و خدمتکارش را تازیانه بزند.» (تحف‌العقول، باب سخنان امام رضا(ع))
  • [از امام سؤال دربارهٔ طعم نان و آب پرسش شد، فرمود:] طعم آب طعم حیات است، و نان مزه­ و طعم زندگی را دارد. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • یاسر می‌گوید: در روزی که امام رضا(ع) به دست خلیفهٔ عباسی مسموم شده‌بود، و در همان روز و در اثر همان سم به شهادت رسید، پس از اینکه نماز ظهر را گزارد به من گفت: «ای یاسر! مردم [=اهل خانه و کارکنان]، چیزی خورده‌اند؟» گفتم: «آقای من! چه کسی می‌تواند غذا بخورد وقتی که شما در چنین حال [مسمومیت شدید و واپسین لحظات زندگی] هستید؟»
    در این هنگام امام (ع) راست نشست سپس فرمود: «سفره را بیاورید»، و همگان را بر سر سفره فراخواند و کسی را فروگذار نکرد، و یکایک را مورد محبت خویش قرار داد […] هنگامی که همه غذا خوردند امام بیهوش افتاد… (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • خدا بیامرزد کسی را که امر ما را زنده کند. [راوی گوید: گفتم: «چگونه امر شما را زنده می‌کند؟» فرمود:] دانش‌های ما را می‌آموزد و به مردمان تعلیم می‌دهد. همانا اگر مردم خوبی‌های سخن ما را دریابند راه ما را برگزینند. (فرازهایی از سخنان امام رضا(ع)، محمد حکیمی)
  • از امیرالمؤمنین (ع) نقل فرمود که: «دنیا یکسره نادانی و جهل است مگر جایگاه‌های دانایی، و علم تماماً بر علیه دارندهٔ آن حجت است مگر آنچه را که به آن عمل کند، و عمل همگی ریا است مگر آنچه که از سر اخلاص انجام گرفته باشد، و اخلاص [مخلصان] در خطر عظیمی است، و بنده نگران است تا عاقبت کارش چه خواهد شد.» (مسند الامام الرضا، ج۱، ص۲۸۱)
  • به خداوند گمان نیک [و از او انتظار خیر] داشته باش، زیرا خداى عزّوجلّ مى‌فرماید: «من نزد گمان بندهٔ مؤمن خویشم.» (میزان‌الحکمه، ج۶، ص۵۷۷)
// // ?>