بایگانی برچسب: s



آموزش از راه بازی (معرفی کتاب همراه با نمونه فعالیت‌ها)

عنوان کتاب: آموزش از راه بازی

تألیف: جین مار زولو ـ جین لوید

ترجمه و تلخیص: لیلی انگجی

نشر: سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی‌، انتشارات مدرسه.

 

دریافت فایل معرفی کتاب «آموزش از راه بازی» همراه با نمونه فعالیت‌ها به صورت pdf

***

بخشی از مقدمه‌ی کتاب:

این کتاب برای پدران و مادران و مربیان کودکان زیر شش سال تهیه و و تنظیم شده است. مسلّم است که در ابتدای امر، پدران و مادران هستند که مسئول آموزش و پرورش کودک خود می‌باشند. آن‌ها باید:

  1. در امر تعلیم و تربیت کودک خود، همانند مربی خوب و آگاه، رفتار کنند.
  2. مسائل را با زبان کودکانه (روان، ساده، بدون پیچیدگی والفاظ مشکل) به او بیاموزند.
  3. در برابر ناتوانیهای او صبور باشند و تواناییهای او را بستایند و تقویت کنند.

پدران و مادران و مربیان باید فعالیت‌های مناسبی انتخاب کنند که مورد علاقه‌ی کودک باشد. این راه، موفق‌ترین راه آموزشی است. هر کودک از نظر آموزشی، روشی خاص خود را دارد. بعضی فعالیت‌ها ممکن است برای یک کودک جالب و برای کودکی دیگر، خسته کننده باشد، یا کسب مهارت در کاری برای کودکی آسان و برای کودکی دیگر، سخت باشد.

آموزش کودک با انتخاب فعالیت مناسب و در وقت مناسب امکان‌پذیر است. مثلاً زمانی که کودک مشغول بازی است، می‌توانید با وارد شدن به بازی او، به آن، جنبه‌ی آموزشی بدهید و مانند دوست خوبی به او کمک کنید تا کاری را که شروع کرده، به انجام برساند.

شما می‌توانید بیشتر فعالیت‌هایی را که کودک شما دوست دارد، ضمن بازی بشناسید. چون بازی طبیعی‌ترین وسیله‌ی آموزشی کودکان است. کودک از طریق بازی آموزش می‌بیند و چیزهای تازه‌ای کشف و تجربه می‌کند. رفتار بزرگترها را تقلید می‌کند، دنیای اطراف خود را می‌شناسد و به افکار خود نظم می‌دهد. بازی، حس کنجکاوی او را تحریک می‌کند و به او چیزهای تازه‌ای‌ می‌آموزد.

از طرفی طبیعت بهترین وسایل آموزشی را در اختیار دارد. کودک دوست دارد لمس کند، بو کند. بچشد، ببیند، بشنود، تقلید کند، بپرسد، حرف بزند و بسازد. به طور مثال، کودکان از راه تمرین و تکرار و پرسش از محیط و اشیایی که آن‌ها را احاطه کرده، زبان می‌آموزند.

با این وصف بهتر است، کودکان، کلمات و جملات را از راه طبیعی، به ویژه از طریق بازی‌های کودکانه بیاموزند. باید کودکان را به طور غیرمستقیم راهنمایی کرد و اجازه داد که از نظر ذهنی و شخصیتی رشد کنند. اگر کودکان، به خصوص در خانه، یاری نشوند، به مرور حس کنجکاوی و انگیزه‌ی یادگیری خودرا از دست می‌دهند و دلسرد و نا امید می‌شوند. در واقع یاد می‌گیرند که «یاد نگیرند!» و این عادت، مشکلات بزرگی را در آینده پیش می‌آورد…

با استفاده از مطالب این کتاب که شامل بازی‌ها، آزمایش‌های ساده و … است، می‌توانید هم کودکان خود را سرگرم کنید و هم به رشد ذهنی و بدنی آن‌ها بیفزایید. تمام بازی‌های این کتاب با روشی ساده تدوین شده و شما می‌توانید به راحتی آن‌ها را انجام دهید.

***

در این کتاب یازده روش بازی‌های خانوادگی که در واقع یازده روش آموزشی است آورده شده است که شما را در امر آموزش کودکتان یاری می‌دهد. این روش‌ها موارد زیر را شامل می‌شوند:

  • تقویت حواس پنج‌گانه
  • زبان‌آموزی
  • خواندن
  • ارتباط
  • طبقه‌بندی
  • شمارش و اندازه‌گیری
  • معما و چیستان
  • آزمایش و تجربه
  • کارهای هنری و سازنده
  • خودسازی
  • فعالیت‌های بدنی

هر بخش شامل بازی‌های مختلفی است. لازم نیست که این بازی‌ها حتماً توسط پدران و مادران انجام گیرد. پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، عمه، خاله، خواهر، برادر بزرگتر، مربیان مهد کودک و مربیان کلاس‌های آمادگی و… نیز می‌توانند در آموزش کودک از آن‌ها استفاده کنند.

وسایلی که برای انجام بازی‌ها احتیاج دارید، گران نیست و اغلب در مهد کودک یا منزل یافت می‌شود. بیشتر بازی‌ها را می‌توان در داخل یا خارج منزل، توی ماشین، بازار، آشپزخانه، یا وقتی در سالن انتظار هستید، یا کودک خود را حمام می‌کنید و … انجام دهید.

***

نمونه‌هایی از فعالیت‌ها و بازی‌های این کتاب[1]

  • لمس کردن

گروه سنی: 4 تا 7 سال

تعداد بازیکنان: یک نفر و بیشتر

اهداف: تقویت حس لامسه، افزایش کنجکاوی، افزایش دقت و توجه

امکانات: یک جعبه بزرگ مقوایی، قیچی، چسب، چند وسیله کوچک: قاشق، چنگال، لیوان پلاستیکی، سنگ، اسفنج، شانه، مداد، آب‌‌نبات، مسواک و …

فضای بازی: فضای بسته

شرح بازی:

  1. اطراف جعبه را چسب بزنید، طوری‌‌که هیچ درز یا شکافی نداشته باشد.
  2. یک طرف جعبه را به اندازه‌‌ای سوراخ کنید که دست کودک به راحتی از آن رد شود.
  3. اجازه دهید کودک به دلخواه جعبه را تزیین و یا نقاشی کند.

حال وسایل یاد شده را در داخل جعبه قرار دهید. جعبه را مقابل کودک قرار داده، از او بخواهید بدون نگاه‌‌کردن به داخل جعبه با دست‌‌کردن در داخل آن، وسایل را یک‌‌یک لمس کرده و با گفتن نام هر وسیله، آن را از جعبه بیرون بیاورد. اگر حدسش درست بود او را تشویق کنید. وگرنه، بگویید که مجدداً امتحان کند.

پیشنهاد[2]: شما نام وسیله مورد نظر را بگویید و کودک باید آن را پیدا کند؛ به جای گفتن نام وسیله می‌‌توانید سؤالی مطرح کنید که جواب آن سؤال وسیله‌‌ای است که کودک باید آن را پیدا کند، مثلاً آن چیه که بوسیله‌‌ی آن آب می‌‌خوریم؟….

نوع دیگر بازی به این صورت است که کودک بعد از حدس زدن هر وسیله باید داستانی را با آن شروع کند و وسیله‌‌ی بعدی که بیرون می‌‌آورد را به داستان مربوط کند و داستان را ادامه دهد. اگر چند نفر در بازی شرکت کنند هر وسیله را به نوبت یک نفر بیرون آورده و داستان را ادامه دهد.

  • بازی عمو زنجیرباف

گروه سنی:  3 تا  7  سال

تعداد بازیکنان: گروهی

اهداف: تقویت مهارت‌های زبانی

فضای بازی: پارک، خانه

امکانات:

شرح بازی:

عمو زنجیرباف …  بله!

زنجیر مرا بافتی؟ بله!

پشت کوه انداختی؟  بله!

بابا آمده، چی‌چی آورده؟

نخود و کشمش،  بخور و بیا …

با صدای چی؟ گربه، میومیومیو

و با صدای حیوانات مختلف مرغ، قدقد ـ سگ، هاوهاو ـ اردک، کواک‌کواک ـ گوسفند، بع‌بع ـ اسب، هه‌هه ـ گاو، مومو ـ جوجه،جیک‌جیک؛ بازی را انجام دهید.

  • جور کردن

گروه سنی: 5 تا 7 سال

تعداد بازیکنان: یک نفر و بیشتر

اهداف: تقویت حس بینایی، تقویت حافظه، افزایش دقت و توجه

فضای بازی: فضای بسته

امکانات: تصاویر رنگی مجلات قدیمی، کارت پستال، کتاب‌‌های کهنه‌‌ی داستان، چسب، مقوا، قیچی

شرح بازی:

  1. تصویری را از مجله، کارت و… قیچی کرده، روی یک تکه مقوا بچسبانید.
  2. با توجه به سن کودک، تصویر را در چند قسمت ببرید.
  3. تصویر را به‌‌هم زده و به طور نامنظم مقابل کودک قرار دهید.
  4. از کودک بخواهید قطعات جدا شده‌‌ی تصویر را طوری کنار هم قرار دهد تا به شکل اولش درآید.
  • معمای حواس پنج‌‌گانه

گروه سنی: 4 تا 7 سال

تعداد بازیکنان: حداقل دو نفر

اهداف: تقویت حواس پنج‌‌گانه، توجه به صفت‌‌ها و ویژگی‌‌های خاص اشیاء و موجودات، فکر کردن

فضای بازی: فضای باز، فضای بسته

امکانات:

شرح بازی:

این بازی، بسیار جالب و شاد است. می‌‌توانید وقتی که در اتوبوس یا تاکسی نشسته‌‌اید و یا به سفر می‌‌روید، آن را انجام دهید. به کودک بگویید درباره‌‌ی چیزی فکر می‌‌کنید، و از او بخواهید تا آن را پیدا کند. بهتر است سعی کنید و به چیزی فکر کنید و سؤالاتی مطرح کنید که در ارتباط با حواس پنج‌‌گانه باشد. مثلاً:

  1. کوچک است و پشمالو … می‌‌گوید میومیو. (گربه)
  2. رنگش سفید است، وقتی از آن می‌‌خوریم مزه شوری دارد. (نمک)
  3. مثل آب است، آن را در شیشه‌‌های بزرگ وکوچک می‌‌ریزند. وقتی آن را بو می‌‌کنیم، بوی گل مخصوصی را می‌‌دهد. (گلاب)
  4. روی میز می‌‌گذاریم، روی آن یک شماره‌‌گیر است، زینگ ـ زینگ صدا می‌‌کند. (تلفن)
  5. بوی خوبی دارد، با آن دست‌‌هایمان را می‌‌شوییم و تمیز می‌‌کنیم، کف می‌‌کند. (صابون)
  6. وقتی باران می‌‌بارد، برای این‌‌که لباس‌‌هایمان خیس نشود، آن را روی سرمان می‌‌گیریم. (چتر)

پیشنهاد: برای سنین بالاتر این بازی می‌‌تواند به این صورت انجام بگیرد که چیزی را در ذهنمان در نظر می‌‌گیریم و از طرف مقابل می‌‌خواهیم حدس بزند که چیست، با پرسیدن سؤال‌‌هایی مثل اینکه زنده است؟ شیيء است؟ خوردنی است؟ پوشیدنی ‌‌است؟ گیاه است؟ اگر گیاه است تو خانه است یا بیرون؟ و… این بازی کمک می‌‌کند تا جوانب مختلف موردی که در ذهن است را در نظر گرفته شود و خصوصیات آن شناخته شود.

  • بازی نزدیک‌‌تر، دورتر

گروه سنی: 5 تا 7 سال

تعداد بازیکنان: حداقل دو نفر

اهداف: افزایش دقت، توجه و تقویت حس شنوایی

فضای بازی: فضای بسته

امکانات: یک شیء مناسب مانند اسباب‌‌بازی، فضای مناسب مثل اتاق کودک

شرح بازی: 

یک اسباب‌‌بازی انتخاب کنید و به کودک نشان دهید. سپس از کودک بخواهید که اتاق را ترک کند. اسباب‌‌بازی را در جایی مخفی کنید و از او بخواهید که به اتاق بازگردد و دنبال اسباب‌‌بازی بگردد. در این‌‌جا باید کودک راهنمایی کنید. این راهنمایی می‌‌تواند به چند صورت انجام گیرد:

  • با گفتن کلمات نزدیک، نزدیک‌‌تر و یا دور، دورتر کودکتان را متوجه وضعیتش نسبت به شیء مورد نظر می‌‌کنید.
  • وقتی نزدیک می‌شود: «نزدیک شدی، نزدیک‌تر، نزدیک‌تر»
  •  وقتی دور می‌شود، بگویید: «دور شدی، دورتر، دورتر»
  •  وقتی محل اسباب‌بازی را پیدا کرد، بگویید: آفرین! برنده شدی.
  • آموزش کلمات: این‌جا، آن‌جا، نزدیک، نزدیک‌تر، نزدیکترین، دور، دورتر، دورترین.

پیشنهاد:

  • با زدن خودکار روی میز و تند و کند زدن این ضربات کودک را متوجه می‌‌کنید که به شیء مورد نظر نزدیک یا از آن دور شده است.
  • از همان ابتدا خودتان با گفتن مثلاً سه قدم جلو، حالا به راست بپیچ، یک قدم عقب و … کودک را به سمت شی‌‌ء راهنمایی می‌‌کنید.

این بازی به صورت دیگری نیز قابل اجراست. شما شیئی را جلو چشم کودکتان گوشه‌‌ای می‌‌گذارید. حال چشمان کودکتان را بسته و او را یکی‌‌ دو دور بچرخانید؛ حال از او بخواهید با چشمان بسته شیء مورد نظر را پیدا کند. این‌‌بار نیز از روش‌‌های بالا برای راهنمایی کودکتان اسفاده کنید. یکی از مزیت‌‌های این بازی، رویارویی کودک با ندیدن است. کودک در این بازی ندیدن را نیز تجربه می‌‌کند.

  • چه چیز گم شده است؟

گروه سنی: 5 تا 7 سال

تعداد بازیکنان: حداقل دو نفر

اهداف: افزایش دقت و توجه، تقویت حس بینایی، افزایش کنجکاوی

فضای بازی: فضای بسته

امکانات: اشیاء مختلف

شرح بازی: 

وسایلی روی میز بریزید و از کودک بخواهید تا خوب به آن‌‌ها نگاه کند. بعد از کودک بخواهید تا چشم‌‌های خود را ببندد و شما یکی از وسایل روی میز را بردارید. از کودک بخواهید که چشم‌‌هایش را باز کند. از او بخواهید که با دقت به وسایل روی میز نگاه کند و ببیند که چه چیزی روی میز گم شده است.

وسایلی که می‌‌توان برای بازی از آن‌‌ها استفاده کرد: قاشق، کفگیر، مدادهای رنگی در رنگ‌‌های مختلف و اسباب‌‌بازی‌‌های مختلف کوچک و ….

  • دوستت[3]می‌‌گوید

گروه سنی: 5 تا 7 سال

تعداد بازیکنان: حداقل دو نفر

اهداف: افزایش دقت و توجه، تقویت حس شنوایی‌‌

امکانات:

محل بازی : بسته به تعداد هم در فضای باز و هم فضای بسته قابل اجراست.

شرح بازی:

با گفتن جمله‌‌‌‌ی «دوستت می‌‌گوید» بازی آغاز می‌‌شود. زمانی‌‌که مربی از جمله‌‌ی: «دوستت می‌‌گوید بپر» استفاده کرد، کودکان می‌‌پرند. وقتی که مربی از جمله‌‌ی «دوستت می‌‌گوید» استفاده نکرد و فقط گفت «دستتان را به سر بگذارید.» اگر کودکان این کار را انجام دادند و دستشان را به سر خود گذاشتند، از بازی خارج می‌‌شوند.

  1. دوستت می‌‌گوید، دستت را به سرت ببر.
  2. دوستت می‌‌گوید، دماغت را نشان بده.
  3. به پاهایت دست بزن.
  • بازی با بادکنک

گروه سنی:  3 تا 7 سال

تعداد بازیکنان: حداقل دو نفر، گروهی

اهداف: تقویت مهارت‌های حرکتی

محل بازی : خانه، فضای آزاد

امکانات: بادکنک

شرح بازی:

 کودکان از بازی با بادکنک توپی لذت می‌برند. برای مدت کوتاهی با او بازی «بگیر و پرت کن» بازی کنید.

  • چراغ سبز/چراغ قرمز

گروه سنی:  3 تا 7 سال

تعداد بازیکنان: حداقل دو نفر، گروهی

محل بازی : خانه، فضای آزاد

امکانات:

شرح بازی:

مربی در خط پایان بازی پشت به کودکان ایستاده، می‌گوید: «1/2/3 چراغ سبز» کودکان باید از خط شروع تا آن‌جا که می‌توانند سریع به طرف او بدوند و وقتی او برگشت و نگاه کرد بایستند.

زمانی که مربی می‌گوید: «1/2/3چراغ قرمز» کودکان باید تکان نخورند. در این حال اگر کودکی دوید،  به خط شروع بازی برمی‌گردد.

***

دریافت فایل معرفی کتاب «آموزش از راه بازی» همراه با نمونه فعالیت‌ها به صورت pdf

***

____________________

[1] گروه سنی، تعداد بازیکنان، محل بازی و هدف بازی توسط تهیه‌کننده‌ی متن نوشته شده است.

[2] قسمت مربوط به «پیشنهاد» توسط تهیه‌کننده‌ی متن نوشته شده است.

[3] اسم بازی در کتاب «مهدی می‌گوید» می‌باشد.

// // ?>


یادگیری شاد (معرفی کتاب همراه با نمونه فعالیت‌ها)

یادگیری شاد (بازی برای چهار فصل، فعالیت‌های علمی برای کودکان 3، 4 و 5 سال)

مؤلف: گروه آموزشی انتشارات مک گراهیل

مترجم: مریم نوزادان

انتشارات: صابرین

***

یکی از مهمترین فرصت‌های یادگیری کودک پنج سال اول زندگی اوست. تجربه‌های این دورهٔ زندگی کودک به شدت متأثر از مطالبی است که او در این سال‌ها می‌آموزد. بازی، اگرچه بسیار ساده به نظر می‌آید، اما می‌تواند به مثابه کلاس درس برای کودک باشد.

کتاب یادگیری شاد صدها فعالیت فصلی جالب و دوست‌داشتنی را برای کودکان پیش از دبستان ارائه می‌دهد. مطالب کتاب متنوع، همراه با فعالیت‌های عملی پویا، زودآموز و رشددهنده هستند.

***

دریافت فایل معرفی کتاب «یادگیری شاد» همراه با نمونه فعالیت‌ها به صورت pdf

***

در این کتاب، هر فعالیت با یک نام معرفی شده است. این نام، نوع فعالیت و مهارت‌هایی را که با انجام آن فعالیت، پرورش و تقویت می‌یابند، نشان می‌دهد.

بعضی از  عناوین فعالیت‌ها همراه با هدف از انجام آن فعالیت در زیر ذکر شده است:

یک پایه بساز!

که فعالیت‌های ریاضی پایه، علوم، موسیقی و مفاهیمی مانند شمارش، حل مسئله، درک الگوی ترتیبی، اندازه و شکل را در کودک تقویت می‌کند.

فکر کن و بگوا

این فعالیت‌ها کودک را در استفاده از تفکر منطقی، استدلال، دسته‌بندی، طبقه‌بندی و مهارت‌های تفکر خلاق ترغیب می‌کند.

یک خوردنی جالب!

فعالیت‌های آشپزی و تهیه‌ی یک میان وعده نه تنها وسیله مهمی برای آموزش مراقبت از خود است؛ بلکه سبب افزایش و تقویت مهارت‌هایی چون شمارش، اندازه‌گیری، همکاری، دنبال کردن دستورالعمل و تغذیه نیز می‌شود.

یک کار خنده‌دار!

این فعالیت‌های جذاب و سرگرم کننده، تفکر انتزاعی و پیچیده  را تحریک می‌کند که خود سبب پرورش خلاقیت و تخیل می‌شود.

حرکت و جنب وجوش!

این فعالیت‌ها در تمرین‌های بدنی و مهارت‌های هماهنگی مانند لیلی کردن، پریدن و جست و خیز کردن تمرکز دارد. تحقییقات نشان می‌دهد پرورش مهارت‌های حرکتی ظریف و درشت، میزان خون و اکسیژن را در مغز افزایش می‌دهد و سبب تقویت حافظه نزدیک، توانایی نشان دادن واکنش سریع و تحریک عمل یادگیری می شود.

***

جدول رشد کودک:

این کتاب در گروه‌های سنی 3، 4 و 5 سال به طور مجزا جدولی تهیه کرده که میزان رشد کودک و انتظاری که باید والدین و معلمان در فعالیت‌های ذکر شده از کودک داشته باشند را مشخص کرده است.

به عنوان مثال:

از یک کودک پنج‌ساله چه انتظاری می‌رود؟

فعالیت یک کودک پنج‌ساله می‌تواند …
یک پایه بساز!
  • تا 12 یا بالاتر بشمارد.
  • از شمارش روزانه چیزهای اطراف خود لذت ببرد.
  • اشیاء را براساس اندازه، رنگ، شکل و ضخامت دسته‌بندی کند.
  • یک الگوی ترتیبی (شکل‌هایی که با نظم خاصی تکرار می‌شوند. ) یا یک ردیف (مرتب کردن از کوچک به بزرگ ) را ادامه دهد.
  • اشیاء را با یک ترتیب و توالی منطقی کنار هم قرار دهد.

***

به طور کلی فعالیت‌های این کتاب به چهار بخش تقسیم شده است که هر بخش مربوط به یک فصل سال است. فعالیت‌ها متناسب با هر فصل سال تعریف شده‌اند.

در ادامه نمونه‌ای از فعالیت‌ها در هر فصل ذکر شده است:

***

فعالیت‌های بهاری

  • تخم گل کوچک

نمایش خیالی! کودک را بیرون ببرید. از او بخواهید وانمود کند و نمایش دهدکه یک تخم گل بسیارکوچک است که در زمین کاشته شده است و آهسته آهسته، با پیچ و تاب، رشد می‌کند، بلند می‌شود و مانند جوانه راست می‌ایستد. سپس به او بگویید که خیال کند نور خورشید نیز بر او می‌تابد. او را تشویق کند تا خود را به نور خورشید برساند و به آرامی، با وزش نسیم بهاری، به جلو و عقب برود و پیچ و تاب بخورد.

  • گلدان حلبی

یک پایه بساز! سر یک قوطی کنسرو خالی را کاملاً بردارید و لبه‌ی آن را صاف کنید. از کودک بخواهید آن را با مداد رنگی، کاغذ یا تکه‌های پارچه و … تزیین کند. سپس کمی سنگ‌ریزه در آن بریزید و بگذارید کودک کمی خاک به آن اضافه کند و چند تخم گل درآن بکارد. گلدان را در یک پنجره رو به آفتاب بگذارید و به همراه کودک به آن آب بدهید و رشد آن‌را مشاهده کنید.

فعالیت‌های تابستانی

  • حرکت سایه

حرکت و جنب وجوش! در یک روز آفتابی به حیاط بروید و سایه‌ی کودک را به او نشان دهید. از او بخواهید سایه راه رفتن، دویدن، پریدن و به دور خود چرخیدن را روی زمین بسازد. آن‌گاه محلی را پیدا کنید که سایه‌ی ساختمان یا یک درخت روی آن افتاده است. این بار از کودک بخواهید در آن سایه بایستد. سپس از او بپرسید: ”سایه‌ات کجا رفت، سایه‌ات چه شد؟“ و دوباره به آفتاب بیاید. ”سایه برگشت؟“

  •  در جستجوی پرنده!

حرکت و جنب و جوش! به پارک محل خود بروید و از کودک بخواهید به جستجوی پرنده‌های گوناگون بپردازد. زمانی که کودک پرنده‌ای را پیدا کرد، او را تشویق کنید تا آن را برای شما توصیف کند. پرنده چه رنگی است؟ چه اندازه است؟ آیا کودک می‌تواند صدای او را تقلید کند؟ آیا نام او را می‌داند؟

(پیشنهاد: کودک را به طبیعت ببرید. از او بخواهید چشمانش را ببندد و به صدای پرنده‌هایی که می‌شنود گوش کند.)

  • ظرف غذای پرنده!

یک پایه بساز! سرپوش یک جعبه تخم مرغ شش تایی را بردارید. چهار گوشه‌ی جعبه را سوراخ کنید و یک نخ به هر سوراخ ببندید. نخ‌ها را در مرکز جعبه به هم گره بزنید و آن را به شاخه‌ی درختی آویزان کنید. در جای تخم‌مرغ‌ها، دانه بریزید و ببینید که آیا پرندگان از آن دانه می‌خورند!

(پیشنهاد: کودک خود را به طبیعت ببرید و در آن‌جا پس از گوش دادن به صدای پرندگان به جستجوی لانه‌ی آن‌ها بپردازید. در مورد مهاجرت پرندگان با کودک خود گفتگو کنید و به آن‌ها کمک کنید تا برای پرنده‌هایی که به شهرشان مهاجرت می‌کنند لانه‌ای بسازند و در حیاط خانه یا پشت پنجره‌ی اتاق نصب کنند.)

فعالیت‌های پاییزه

  • سرگرمی با احساسات

حدس بزن! چند پاکت بزرگ قهوه‌ای رنگ و مداد رنگی به کودک بدهید. روی هر پاکت یک صورت که احساس یا حالت خُلقی خاص را نشان می‌دهد بکشید. برای مثال، یک صورت شاد، یک صورت غمگین و یک صورت خشمگین بکشید. سپس کودک را ترغیب کنید تا درباره‌ی این حالت‌ها با شما گفت‌وگو کند و بگوید به چه دلیل و چه زمانی یک شخص این حالت‌ها را روی صورت خود نشان می‌دهد.

(پیشنهاد: بهتر است از کودک بخواهید تا آن موقعیت‌ها را بازی کند و از صورتک‌ها در بازی استفاده کند.)

  • تابلوی دانه

یک کار هنری! چند نوع دانه‌ی خشک مانند دانه‌ی آفتاب‌گردان، لوبیا، نخود، عدس، باقلا، ذرت و … به کودک بدهید. سپس او را تشویق کنید تا با چسباندن دانه‌ها روی یک ورق کاغذ، طرح و تصاویر زیبایی بسازد.

(کودک را به پارک و یا باغی ببرید و از او بخواهید تا سنگ‌های مختلفی جمع کند. سپس با آن‌ها تصویر زیبایی بر روی کاغذ یا مقوا بسازد.)

  • بدو آن‌جا

حرکت و جنب‌وجوش! با بازی‌های شادی که دستورالعمل ساده‌ای دارند کودک را مشغول کنید. برای مثال، زمانی که در پارک محله یا حیاط هستید، درمورد آن‌چه در اطرافتان وجود دارد، یک معما طرح کنید. مثلاً بگویید: “ اون چیه که بلنده، قهوه‌ای رنگه و شاخه‌های زیادی داره؟“ وقتی کودک پاسخ داد ”درخت“، او را ترغیب کنید که بدود و به درخت دست بزند و پیش شما برگردد. این نوع معماها را در محل‌های مختلف و درباره‌ی آن‌چه در آن‌جا می‌بینید طرح کنید و هر بار پس از پاسخ دادن کودک، فرمان‌های حرکتی جدیدی به او بدهید، مانند ”جست و خیز کنان برو به طرف نیمکت سبز رنگ“، یا ”لی‌لی کنان برو به طرف تاب“.

 فعالیت‌های زمستانه

  • حباب‌های یخ‌زده

یک پایه بساز! در یک روز سرد زمستانی، ظرف محلول حباب‌ساز را در یخچال بگذارید تا سرد شود. زمانی که دمای بیرون نزدیک صفر است، بیرون بروید و داخل حباب‌ساز فوت کنید و حباب بسازید. از سرما روی سطح حباب‌ها بلورهای یخ ایجاد خواهد شد و هنگامی‌که حباب‌ها بترکد، بلورها نیز متلاشی می‌شوند.

  • گرفتن

حرکت و جنب وجوش! بادکنکی را باد کنید و سر آن را محکم ببندید. با یک کاغذ ضخیم، دو قیف بزرگ بسازید. یکی ازقیف‌ها را به کودک بدهید و دیگری را نزد خود نگه دارید. سپس بادکنک را به هوا پرتاب کنید و ازکودک بخواهید که سعی کند آن را با قیف بگیرد و به طرف شما پرت کند. بشمارید که چند بار می‌توانید بادکنک را، بدون این‌که به زمین بیفتد، بگیرید و به طرف یکدیگر پرت کنید.

  • مسابقه‌ی عبور از مانع

حرکت و جنب وجوش! در هوای سرد زمستانی به جای رفتن به پارک، در اتاق یک مسابقه‌ی عبور از مانع برگزار کنید. وسایل قابل استفاده برای ایجاد مانع، مانند صندلی، میز یا جعبه‌های کارتن را کنار هم بچینید و مسیر مسابقه، خط آغاز و پایان را مشخص کنید. به کودک کمک کنید که برای رسیدن به خط پایان مطابق مسیر تعیین شده از موانع عبور کند. برای مثال، از زیر میز، روی صندلی یا از داخل کارتن باز عبور کند. بگذارید کودک چند بار مسیر را تمرین کند تا بتواند به راحتی و به سرعت، بدون کمک شما آن‌را طی کند.

  • نقاشی با موسیقی

یک کار هنری! یک ورق کاغذ بزرگ و چند مداد رنگی یا رنگ انگشتی به کودک بدهید. یک قطعه موسیقی آرام برای او پخش کنید و بخواهید چشم‌هایش را ببندد و به موسیقی گوش دهد. سپس بخواهید به شما بگوید که این موسیقی چه صحنه یا تصویری را به یادش می‌آورد. برای مثال، ممکن است بگوید این موسیقی صحنه‌ی ”پرواز شاپرک‌ها در جنگل“ را به نظرش می‌آورد. دوباره موسیقی را پخش کنید و این بار از کودک بخواهید چشم‌هایش را باز کند و صحنه یا تصویری را که تصور می‌کند، بکشد.

***

دریافت فایل معرفی کتاب «یادگیری شاد» همراه با نمونه فعالیت‌ها به صورت pdf

// // ?>


چگونه با کودک خود بازی کنیم؟ (معرفی کتاب همراه با نمونه فعالیت‌ها)

چگونه با کودک خود بازی کنیم؟ / ساندرا تایزش؛ ترجمه سیامک‌رضا مهجور ـ شیراز: ساسان، 1388.

دریافت معرفی کتاب چگونه با کودک خود بازی کنیم؟ همراه با نمونه فعالیت‌ها به صورت pdf

 کتاب «چگونه با کودک خود بازی کنیم؟»  مناسب آموزش کودکان پیش از دبستان است و شامل پنج فصل به شرح زیر و ضمیمه‌ای با موضوع مواد، تجهیزات و وسایل آموزشی می‌باشد.

فصل اول: کودک در دنیای خویش با عناوینی مثل: پوشه خانوادگی، من کی هستم؟ بازی‌های مربوط به قدم زدن، بازی‌های مربوط به شبیه و متفاوت و …. .

فصل دوم: فعالیت‌ها و بازی‌های مخصوص روی میز با عناوینی مثل: طبقه‌بندی اشیاء بر اساس اندازه،  همسان و مختلف، بازی‌های مربوط به شکل، رنگ و اندازه و … .

فصل سوم: بازی‌های جسمانی با عناوینی مثل: بازی جعبه، توپ در سبد، بازی دایره بارنگ‌ها و جهت‌ها و …. .

فصل چهارم: فعالیت‌های مربوط به حروف و اعداد با فعالیت‌هایی مثل: درخت اعداد، جور کردن اعداد، بازی کارت‌ها، فعالیت‌‌های مربوط به پول، بازی علامت‌ها و برچسب‌ها، بازی جور کردن حروف و … .

فصل پنجم: کاردستی با فعالیت‌هایی مثل: گواش برفی، تا کردن کاغذ، ماسک کاغذی، ساختن یک شهر، عروسک‌های دستی و … .

________________________________________________________________________

نمونه‌هایی از فعالیت‌ها و بازی‌های این کتاب به شرح زیر می‌باشد:

بازی‌هایی در رابطه با قدم زدن

مهارت‌ها: مشاهده و تشخیص مفاهیم همسان و مختلف، اندازه‌ها، رنگ‌ها، بافت‌ها، نام اشیاء و شمردن.

این بازی‌ها در هنگام قدم زدن انجام می‌گیرند. قدم زدن ممکن است به خاطر مقصودی مثل رفتن به یک گردش علمی یا تفریحی ساده، تمرین و یا هواخوری باشد. قدم زدن می‌تواند در خیابان‌های شهر، جاده‌های اطراف شهر و یا راه‌های روستایی انجام گیرد. همچنان‌که قدم می‌زنید، بچه‌ها را تشویق کنید تا اشیای طبیعی مانند برگ‌ها، چوب‌ها، سنگ‌ها یا تخم گیاهان را گردآوری کنند.

الف: لمس کردن

کلمات مورد استفاده: سخت، نرم، ناصاف، زبر، تیز، سرد، گرم، تر، خشک، همسان، مختلف

  • در آغاز قدم زدن از کودک بپرسید: اشیاء چگونه احساس می‌شوند؟ بگویید: اجازه دهید این ساختمان را لمس کنیم، آن‌گاه ساختمان را به اتفاق کودک لمس کنید. یا : اجازه دهید تا این قطعه درخت را لمس کنیم. آن‌گاه درخت را به همراه کودک لمس کنید.
  • برای کودکی که معنای زبر را نمی‌داند، درهنگامی‌که تنه درخت را لمس می‌کند، بگویید تنه‌ی این درخت زبر است. اجازه دهید، ببینیم آیا می‌توانیم چیزهای دیگری را که زبر هستند، پیدا کنیم. آن‌گاه به دنبال اشیاء دیگری که زبر هستند، بگردید.
  • به کودکی که معنای زبر را می‌داند، بگویید: آیا می‌توانی چیزی پیدا کنی که با زبری این درخت تفاوت داشته باشد؟ (مثل برگی نرم) یا: آیا می‌توانی چیز دیگری که شبیه این درخت زبر باشد، پیدا کنی؟ آن‌گاه با کودک آن‌چه را گفته‌اید تجربه کنید.
  • همچنان‌که مشغول قدم زدن هستید، اشیای جدیدی را برای لمس کردن پیدا کنید و بافت آن را نام ببرید.

توجه:  برای کودک نونهال با دو کلمه‌ی ساده و متضاد مانند زبر و صاف، نرم و سخت یا خشک و تر شروع کنید. این کلمات را درطول قدم زدن مورد استفاده قرار دهید. کلمات جدید می‌توانند در قدم زدن‌های آینده مورد استفاده قرار بگیرند.

ب: نامیدن

کلمات مورد استفاده: خانه، انبار، درخت، ساختمان، مغازه، تنه، برگ، گیاه، گوشه، چراغ راهنمایی، صخره و … .

در آغاز قدم زدن به کودک بگویید: بیایید ببینیم چند چیز را می‌توانیم نام ببریم! من درختی را می‌بینم، شما چه می‌بینید؟ اجازه دهید تمام کودکان برای نامیدن اشیاء فرصتی در اختیار داشته باشند.

ج: رنگ‌ها

کلمات مورد استفاده: قرمز، سبز، آبی، زرد و … .

در ابتدای قدم زدن به کودکان بگویید: من یک انبار قرمز می‌بینم، آیا شما هم شیء قرمز دیگری می‌بینید؟ به تمام کودکان فرصت دهید تا در این بازی شرکت کنند.

د: اندازه‌ها

کلمات مورد استفاده: کوچک، کوچک‌تر و کوچک‌ترین. بزرگ‌، بزرگ‌تر و بزرگ‌ترین. لاغر، اندک، کوتاه، دراز، شبیه، مختلف.

در ابتدای قدم زدن بگویید: آیا آن ساختمان بزرگ است؟ آیا می‌‌توانید ساختمان بزرگ‌تری پیدا کنید؟ یا این سنگ کوچک است، آیا می‌توانید سنگ کوچک‌تری پیدا کنید؟ به تمام کودکان فرصت دهید در این فعالیت شرکت کنند.

توجه: در مورد نونهالان می‌توانید فعالیت خود را با نشان دادن دو شیء هم شکل مانند دو گل شروع کنید و بگویید: این دو گل را ببین، یکی از آن‌ها بزرگ است، به گل بزرگ‌تر اشاره کنید، سپس دو شیء را که شباهت بیشتری به هم دارند انتخاب کرده، ببینید کودک می‌تواند بگوید کدام یک بزرگ و کدام یک کوچک است. ممکن است قبل از آن‌که او مفاهیم کوچک و بزرگ را دریابد، نیاز به تعداد زیادی مثال داشته باشد. هر گاه کودک در انجام این فعالیت با مشکل مواجه گردید، پشت سر هم از او سؤال نکنید. در چنین موقعیتی بهتر آن است که به فعالیت دیگری بپردازید.

ه: شمردن

کلمات مورد استفاده: یک، دو، سه، چهار و … .

  • از کودک بپرسید: چند شیء سرخ رنگ می‌توانی بشماری؟ یا: چند درخت را می‌توانی بشماری؟ در حالی‌که قدم می‌زنید، بچه‌ها را تشویق کنید تا درخت‌‌ها را، مغازه‌ها و سایر اشیایی را که می‌بینند، بشمارند.
  • راه دیگر این است که از کودک بپرسید: آیا می‌توانی سه ظرف را پیدا کنی؟ یا: آیا می‌توانی پنج عدد برگ، پیدا کنی؟. کودک باید بر اساس درخواست شما اعداد صحیح را پیدا کند. این را می توانید در آن واحد با چند کودک انجام دهید. دقت کنید اشیای مورد سؤال باید بر اساس تعداد دقیق در خواست، پیدا شود.

بازی چه چیزی اتفاق خواهد ‌افتاد اگر …؟

مواد: اشیای مناسب برای فعالیت‌های انتخابی.

مهارت‌ها: مشاهده کردن، کسب دانش درمورد دنیا، اشیاء و پیش‌بینی کردن.

این بازی با گفتن این عبارت شروع می‌شود: چه چیزی اتفاق خواهد افتاد اگر … و سپس فعالیت مورد نظر، شرح داده می‌شود. به طور مثال: بیایید ببینیم هر گاه من این توپ را در بالای یک تخته شیب‌دار قرار دهم، چه چیزی اتفاق خواهد افتاد؟. کودک سعی می‌کند نتیجه را حدس بزند و می‌گوید: توپ به سمت پایین حرکت خواهد کرد، اجازه دهید توپ به سمت پایین حرکت کند تا کودک نتیجه حدس خود را ببیند. موارد ذیل فعالیت‌های مربوط به این بازی هستند. وقتی کودک بازی را یاد گرفت، او را تشویق کنید تا خود، سؤال کند.[1] 

بازی سایه‌ها

مواد: نوری مصنوعی یا نور طبیعی آفتاب، یک دیوار یا پرده، شیئی که بتوان با استفاده از سایه، طرحی به وجود آورد (دلخواه).

مهارتها: چابکی و مهارت، تشخیص این که سایه‌ها چگونه به وجود می‌آیند، هماهنگی.

١- وقتی در یک روز آفتابی خورشید از پنجره به درون اتاق می‌تابد، دست‌های خود را میان منبع نور و یک پرده یا دیوار بگیرید. برای این‌که بتوانید طرح‌هایی از حیوانات، پرنده‌ها و سایر شکل‌ها به وجود آورید، دست‌ها و انگشتان خود را به طرق مختلف حرکت دهید. کودک را تشویق کنید به سایه دست‌های شما که بر دیوار افتاده است، توجه کند؛ سپس از او بخواهید در همان حالی‌که به او نگاه  می‌کنید، او نیز سایه‌هایی بسازد. این عمل را می توان با یک لامپ برق نیز انجام داد.

۲- می‌توانید با آزمایش و میزان کردن فاصله‌ی میان نور و دیوار، تصویر و طرحی از کودک را بر روی دیوار به وجود آورید. کاغذی بزرگ بر روی دیوار نصب کنید. از کودک بخواهید، به طور نیم رخ در جلو کاغذ بایستد. نوری قوی به فاصله‌ی چند متری از دیوار به جانب کاغذ بتابانید. طرحی کلی از چهره‌ی کودک بر روی پرده می‌افتد، در اطراف طرح چهره‌ی کودک که بر روی دیوار افتاده است، خطی بکشید.

[برای دیدن عکس‌های بیشتر و طرز درست کردن آن، «به این آدرس» رجوع کنید.]

ساختن تلفن با استفاده از فنجان کاغذی

مواد:‌ دو عدد فنجان کاغذی، یک رشته نخ، قیچی نوک‌تیز و یا وسیله‌ی دیگری که بتوان در فجان سوراخ ایجاد کرد.

مهارت‌ها: گوش دادن، صحبت کردن، یادگیری چگونگی استفاده از تلفن، اصطلاحات و یادگیری چگونگی حرکت (انتقال) صداها.

کلمات مورد استفاده: جملات مربوط به مکالمات تلفنی مانند: سلام، حال شما چطور است و غیره.

در انتهای هر یک از دو فنجان کاغذی سوراخ کوچکی ایجاد کنید. از هر یک از این دو سوراخ یک سر نخ را رد کنید. انتهای نخ‌ها را گره بزنید، آن‌ها را بکشید و سفت کنید، به‌طوری که برای انتقال صداها آماده باشند. به کودک نشان دهید چگونه می‌تواند یکی از فنجان‌ها را به گوش خود بگیرد و درحالی‌که کودکی دیگر در فنجان دیگر صحبت می‌کند، به حرف او گوش کند.

توجه: این فعالیت یکی از بازی‌هایی است که کودکان به خوبی آن را باور می‌کنند. آن‌ها خود به خود کلمات و جملاتی که در طی مکالمات بزرگسالان شنیده و یاد گرفته‌اند، را برای یکدیگر تکرار می‌کنند. 

تقویم ماهانه

مواد: قطعات کوچک مقوا، کاغذ سفید، قیچی، مداد شمعی یا ماژیک، چسب، تصاویری از مجلات و سایر منابع

آمادگی: بر روی یک کاغذ سفید به تعداد روزهای هر ماه یک چهارخانه ترسیم کنید. اسامی روزهای هفته (شنبه، یکشنبه، دوشنبه و …) را بر روی چهار خانه بالای صفحه نوشته، روزهای مربوطه را در زیر آن چهار خانه (در چهارخانه‌های مربوطه بنویسید. از صفحات مجله یا سایر منابع تصویرهای کوچکی از روزهای خاصی از ماه را انتخاب کرده، آن‌ها را قیچی کنید. این روزها می‌توانند روزهای تعطیلات رسمی و یا روز تولد شخصیت های معروف باشند.

مهارت‌ها: نامیدن روزها و ماه‌ها، یادگیری اعداد، یادگیری درباره‌ی وضع هوا و تعطیلات.

كلمات مورد استفاده: دوشنبه، سه شنبه و غیره. فروردین، اردیبهشت و غیره. عید نوروز، سیزده بدر، عید قربان و غیره.

به کودک بگویید: تصمیم داریم، تقویمی درست کنیم[2]. در بالای صفحه، نام ماه را بنویسید. می‌توانید در نوشتن نام ماه به کودک کمک کنید تا نام خود و نام ماه را بنویسد. به کودک اجازه دهید بر نیمه‌ی بالایی صفحه در زیر نام ماهی که نوشته شده تصویری را رنگ کرده، یا تصویری ترسیم کند.[3] توجه کنید در زیر صفحه برای نوشتن روزها جای کافی وجود داشته باشد. وقتی کودک نقاشی یا رنگ‌آمیزی خود را تمام کرد، صفحه تقویم حاضر شده را بر روی مقوا بچسبانید.

به کودک کمک کنید تا آنچه در رابطه با روزهایی مخصوص از مجلات و یا سایر منابع چیده است، در خانه‌های مربوط به خود بچسباند. در این هنگام با کودک راجع به رویدادهایی که عکس‌ها معرف آن هستند، صحبت کنید.

[1]  این بازی را می‌توانید در مورد موقعیت‌‌های ارتباطی‌تر بکار بگیرید. مثل این‌که چی میشه اگر پوست موز کنار خیابان افتاده باشه؟

[2]  از قبل توضیح دهید تقویم چیست. از تاریخ تولد‌ها، فصل‌ها و ویژگی آن‌ها برای توضیح کمک بگیرید. همچنین یک تقویم نمونه به آن‌ها نشان دهید.

[3] در صورت امکان این تصویر متناسب با ماه و فصل مورد نظر باشد. در نظر داشته باشید کودک در اجبار قرار نگیرد ولی توضیحات مناسب به او داده شود.

دریافت معرفی کتاب چگونه با کودک خود بازی کنیم؟ همراه با نمونه فعالیت‌ها به صورت pdf

// // ?>