معرفی مستند «داستان پلاستیک»

تولید کنندگان اصلی مواد پلاستیکی همان صنایع نفت و گاز و پتروشیمی هستند. مدتهاست که آنها برای کسب سود بیشتر، به روشهای مختلف ما را به مصرف بیشتر پلاستیک سوق می دهند. آنها سودش را می برند و ما باید زباله ها را جمع کنیم، اقیانوسها، ساحل دریاها و کنار جاده ها را پاکسازی کنیم. با این روند، ما همیشه از آنها عقب تر خواهیم بود.

هیچ وقت نخواهیم توانست مشکل پلاستیک را به عنوان مشکل زباله های پلاستیکی حل کنیم، باید ببینیم چه کسی پلاستیک را تولید می کند و چرا؟ وقتی آنها میلیاردها دلار برای افزایش مصرف پلاستیک سرمایه گذاری می کنند ما نمی توانیم فقط به مردم توصیه کنیم که زباله هایشان را در سطل بریزند. حتی دیگر توصیه به بازیافت هم، هرچند ضروری اما کارساز نیست. پلاستیک نه فقط وقتی به عنوان زباله در طبیعت رها می شود، بلکه در تمام چرخه عمرش برای محیط زیست هزینه های بسیاری دارد.

فرویلان گریت که عضو یک موسسه محیط زیستی فعال در فیلیپین است می گوید: من مدتها پیش تصمیم گرفتم از کیسه های پلاستیکی و ظروف یک بار مصرف استفاده نکنم، این کار بزرگی است، اما خیلی زود شما می فهمید که در سطح سیستماتیک چیزی را عوض نمی کند.

مستند ”داستان پلاستیک“ نگاهی گسترده به بحران آلودگی توسط پلاستیک و اثرات جهانی آن بر سلامت زمین و ساکنان آن می اندازد. فیلم وضعیت این بحران را در سه قاره بررسی می کند: مکانهای دفن زباله، کوههای زباله تلنبار شده، رودخانه ها و دریاهایی که آلوده به پلاستیک هستند و آسمانی که با گازهای سمی تولید و سوزاندن پلاستیک خفه شده است.

”داستان پلاستیک“ مصاحبه هایی با متخصصان و فعالانی که در خط مقدم مبارزه علیه پلاستیک هستند انجام می دهد و جنبش جهانی مبارزه علیه پلاستیک را که در همه جای جهان در حال شکل گیری است به تصویر می کشد. در این فیلم شما با راه حلهایی که در نقاط مختلف جهان برای برخورد ریشه ای با معضل پلاستیک پیگیری می شود آشنا می شوید.

 

// // ?>


معرفی کتاب «پرورش خلاقیت به کمک بازی‌های وانمودی» همراه با گزیده‌ای از فعالیت‌ها

«پرورش خلاقیت به کمک بازی‌های وانمودی»؛ همراه با گزیده‌ای از فعالیت‌ها

نویسنده: دروتی جی.سینگر، جروم ال.سینگر

مترجم: حمید علی‌زاده، علی‌رضا روحی

ناشر: جوانه‌ رشد

دریافت فایل pdf  ِ معرفی کتاب «پرورش خلاقیت به کمک بازی‌های وانمودی»؛ همراه با گزیده‌ای از فعالیت‌ها

 

بازی وانمودی چیست؟

وانمود کردن یک کار جدی برای کودکان است. آنان دنیای خیالی خودشان را با هر ابزاری که در دست داشته باشند، خلق می‌کنند و نقش‌های خودشان را به طور نمایشی به اجرا در می‌آورند. «فرض کن تو  …  هستی» و «بیا یک بازی بکنیم که من … باشم» عبارات رایج بین کودکان در هنگام بازی هستند.

بازی­‌های نمایشی و بازی وانمودی شباهت­های زیادی با هم دارند. در بازی نمایشی بیشتر از وسایل وامکانات واقعی استفاده می­شود ولی در بازی وانمودی، وانمود می­شود که مثلاً این چوب، اسب است، سوارش می­شویم و حرکت می­کنیم. در بازی وانمودی تخیل نقش مهمی دارد.

او به کمک وسایل موجود که فقط بعضی از آن‌ها ظاهری شبیه به نقش خود در بازی دارند، بازی را شروع می‌کند و با کمک تصورات ذهنی خود و تخیل‌اش به بازی جان می‌دهد.کودک در هنگام بازی مدام ارتباط زمان و مکان را در موقعیت‌ها تغییر می‌دهد و آینده را طراحی می‌کند.

جهت‌دهی مناسب و هدفمند اولیا یا مربی می‌تواند بازی‌های وانمودی را به وسیله‌ای برای پرورش رشد شناختی و عاطفی کودک و همچنین آموزش بسیاری از مهارت‌های اجتماعی تبدیل کند.

فواید وانمود سازی برای کودکان:

۱- تقویت قدرت تخیل: تصور یعنی توانایی تجسم آن‌چیزی که در حال حاضر وجود ندارد با کمک آن‌چه در گذشته مشاهده یا تجربه شده‌است. مثلاً کودک وانمود می‌کند که یک تکه پارچه، دمپایی یا  یک پاکت کوچک برنج، بچه‌ای است که راه می‌رود، حرف می‌زند و می‌خندد. او برای این‌که ابزار بازی خود را فراهم کند شروع به خیال‌پردازی می‌کند. هر چه کودکان کارهای خیالی بیشتری انجام دهند، قدرت تصور و تخیلشان بیشتر تقویت می‌شود.

۲- افزایش مهارت­‌های کلامی: شرکت کودکان در بازی‌های نقش گذاری اجتماعی، توانایی بیانی خوبی را از آنان می‌طلبد و آنان را برای چیره دست شدن در استفاده از زبان تحریک می‌کند. کودکان اگر می‌خواهند نظریات شخصی‌شان در بازی گنجانده شود باید از طریق گفتار‌ بر همبازی‌هایشان تأثیر بگذارند. بنابراین کودکان در زمینه‌ی یادگیری بیان هر چه اثر بخش‌تر عقایدشان کار می‌کنند.

۳– تقویت حس همدلی و خود را در موقعیت دیگری دیدن: ممکن است که کودک نقش افراد متفاوتی (پدر، معلم، پزشک، آتش نشان و ….) را بازی می‌کند. با تصور دیگران در موقعیت‌های گوناگون، کودک تلاش می‌کند چیزی را که آن فرد در آن شرایط احساس می‌کند در خودش به وجود آورد و آن را بازی کند. این همان همدلی یا احساس یکی بودن با دیگران است.

۴- یادگیری نقش‌ها در موقعیت‌های اجتماعی جدید: وقتی کودک از « من بابا هستم» به من « من معلم هستم » یا « من پزشک هستم » تغییر شخصیت می‌دهد، آگاهی خود را از شخصیت‌هایی که در اطرافش قرار دارند افزایش می‌دهد و مسئولیت‌های این نقش‌ها را هم می‌آموزد و در موقعیت‌های جدید به‌آن عمل می‌کند. مثلاً کودکی که قبل از مدرسه «مدرسه بازی» کرده‌است، در مدرسه واقعی نمی‌ترسد و آشنایی پیشین‌اش با نقش‌های مختلفی که در مدرسه وجود دارد و اتفاقاتی که رخ می‌دهد محیط را برایش امن‌تر می‌کند.

۵- انعطاف‌پذیری در موقعیت‌های جدید: بیشتر کودکان در موقعیت‌های جدید، رفتاری دارند که تابع امیال آنی و خود محوری و انعطاف‌پذیرنبودن آنان است. علت چنین رفتارهایی کم‌تجربه بودن کودک برای درک منطقی موقعیت جدید است.آن‌ها اغلب قابلیت پیش‌بینی این موقعیت‌ها را ندارند. موقعیت‌هایی مثل صبر کردن برای آماده شدن غذا، نوبت آرایشگاه، سالن انتظار فرودگاه و … . وانمودسازی، صحبت با خود و بازی‌های‌ تخیلی به کودکان کمک می‌کند در مواقعی که باید انتظار بکشند، بیش‌تر بر خود مسلط باشند و عصبانی و ناراحت نشوند.

۶- شناسایی مشکلات کودک: در بازی­های ایفای نقش می‌توان به مشکلات کودک پی برد و با کمک بازی‌هایی مناسب آن‌ها را برطرف نمود. مثلاً پسری را تصور کنید که آمادگی کمی برای رفتن به مدرسه دارد. او ممکن است در بازی، مدرسه را با زندان ترکیب کند. یا دختری که نسبت به نوزاد جدید خانواده حسادت می‌کند دربازی‌هایش، نوزاد خیالی را که گریه می‌کند به سرزنش می‌گیرد یا کتک می‌زند. می‌توان برای کودکی که مدرسه را با زندان اشتباه می‌گیرد، نوعی بازی وانمودی جدید تعریف کرد. بازی که بیش‌تر به جنبه‌های خوشایند‌ مدرسه بپردازد و دیدگاه او را تغییر دهد. همچنین کودکی که از نوزاد جدید بیزار است با بازی در نقش خواهر یا برادر بزرگ‌تر و تلاش برای مراقبت و برطرف کردن بعضی نیازهای نوزاد می‌تواند نگرش خود را درباره‌ی نوزاد تغییر دهد.

***

بعضی از عناوین این کتاب در زیر آورده شده است:

حرکت و وانمودسازی

فعالیت ۱: بازی‌هایی انگشتان

فعالیت۲: وانمودسازی انگشت (عروسک انگشتی)

فعالیت ۳: بازی‌های دست

فعالیت ۴: پاها و انگشتان

فعالیت ۵: همه‌ی من، کل بدن

زندگی و بازی با حواس

فعالیت ۱: لمس کردن

فعالیت ۲: بوییدن

فعالیت ۳: شنیدن

فعالیت ۴: دیدن

تغییرات جادویی

فعالیت ۱: آگاهی هیجانی – عاطفی و حساسیت

فعالیت ۲: تغییر شکل دادن

نقش‌هایی برای بازی

بازی‌های محلی

محیط‌هایی برای بازی‌های وانمودی

***

گزیده‌ای از فعالیت‌ها و بازی‌های این کتاب به شرح زیر است:

حرکت و وانمودسازی

وانمودسازی انگشت (عروسک انگشتی)

۱-  ساخت عروسک‌های انگشتی:

وسایل لازم: دستکش‌های کهنه، ماژیک، خرده‌های پارچه و تکه‌های کاغذ، کاغذ سفید و رنگی، نوار پارچه‌ای

برای ساختن عروسک انگشتی، انگشت‌های دستکش‌های کهنه را ببرید و با ماژیک و دیگر وسایل روی آن‌ها صورت انسان یا حیوان نقاشی کنید. از ماژیک برای کشیدن اجزایی مثل چشم، بینی، دهان، مو یا پشم، سبیل و لباس استفاده کنید. همچنین می‌توانید نوار، نخ چسبی، کاغذ رنگی، تکه‌های پارچه، روبان و دیگر وسایلی که برای کودکان بدون خطرند، بکار ببرید.

این عروسک‌ها را می‌توان با کاغذ یا نوار و به اندازه‌ی انگشت کودک درست کرد. عروسک‌های متعددی درست کنید و به کودکان کمک بدهید نمایش‌های شاد اجرا کنند. برای اجرای نمایش عروسکی ابتدا روش کار را به آنان بیاموزید، سپس بگذارید با قدرت تخیل خودشان نمایش را ادامه دهند.

تذکر: شخصیت‌های عروسکی بسازید که در تجربیات روزمره‌ی کودکان وجود داشته باشند؛ مثل مأمور پلیس، آتش نشان، پست‌چی، راننده‌ی اتوبوس، دکتر، کفاش، یا صندوق‌دار سوپرمارکت. حتی با عروسک‌ها می‌توانید نقش انواع سبزی‌ها و میوه‌ها را ایفا کنید. برای مثال، درباره‌ی چیزهایی که رشد می‌کنند مثل هویج، سیب درختی، موز و سیب زمینی بازی بسازید. کودکان می‌توانند بازی‌های عروسکی سبزی‌ها و میوه‌ها را انجام دهند و بگویند محصول هر یک از آن‌ها را چگونه برداشت می‌کنند، و با کامیون به بازار می‌برند، چطور آن‌ها را می‌خرند، داخل کیسه‌ها می‌گذارند، به خانه می‌آورند، می‌شویند و در نهایت اصل مطلب یعنی چطور آن‌ها را می‌خورند. و چون این نوعی بازی وانمودسازی و تجسمی است می‌توانند بارها با عروسک‌های دست نخورده و سالم خود بازی را تکرار کنند.

۲-  نمایش موش و گربه:

شخصیت‌‌ها: عروسک انگشتی گربه، عروسک انگشتی موش

گربه به خواب می‌رود (انگشت مورد نظر خم می‌شود و می‌خوابد)

موش کوچکی سر می‌رسد (عروسک موش در دست دیگر است) و می گوید: «اُه، حالا هر چقدر می‌خواهم می‌توانم بازی کنم، گربه خواب است».

عروسک گربه خرناس می‌کشد.

موش کوچولو یک دفعه به عطسه می‌افتد.

گربه بیدار می‌شود و می‌گوید: «کی اونجاست؟ آها، یه موش کوچولوی چاق و چله! الآن میام می‌خورمت»

موش کوچولو فرار می‌کند (انگشت به پشت سر شما حرکت می‌کند)

گربه می‌گوید: «خوب حالا کسی اون‌جا نیست، دوباره می‌شود خوابید.»

پاها و انگشتان

۱-    انگشتان انبری:

چند شیء کوچک را روی زمین بگذارید. از کودک بخواهید تصور کند انگشتان پایش انبر کوچکی است و سعی کند اشیاء را فقط با انگشتان پایش بردارد. این کار ساده‌ای نیست اما خنده و شادی بسیاری همراه دارد. کودکان با تمرین کردن به سرعت یاد می‌گیرند اشیاء و چیزهایی که خودشان می‌خواهند با کمک شست پا بردارند. این بازی را هر زمانی بخواهید می‌توانید در خانه انجام دهید.

(پیشنهاد[۱]: در صورتی که چند کودک حضور داشته باشند می‌توانید این بازی را به صورت امدادی انجام دهید؛ به این صورت که بچه‌ها با فاصله‌های معینی کنار هم و روی زمین می‌نشینند و بعد از آخرین نفر جعبه‌ای گذاشته شده است. بچه‌ها باید اشیاء را از طریق پا به یکدیگر تحویل دهند تا در نهایت آخرین نفر آن شی‌ء را به داخل جعبه بگذارد. چنان‌چه تعداد بچه‌ها زیاد باشد این بازی را می‌توان به صورت مسابقه بین گروهی انجام داد.)

۲-    پرنده‌های روی سیم:

همراه با کودکان بزرگ‌تر تصور کنید پرنده هستید و روی خط صاف یا سیم لی‌لی می‌کنید. خط باید آن‌قدر بلند باشد تا همزمان چند کودک بتوانند روی آن بایستند. ترانه هم بخوانید؛

سپس کودکان باید از روی سیم پایین بپرند و در اتاق پراکنده شوند. آنگاه برگردند و دوباره شروع کنند.

۳-    بیان احساسات به کمک پاها:

از کودکان بخواهید کفش‌هایشان را درآورند و بکوشند هیجان خود را با راه رفتن نشان دهند. برای مثال:

  • سریع راه رفتن در اتاق نشانه‌ی ناتوانی در انتظار کشیدن، عجله، اشتیاق
  • کشیدن پاها و آهسته راه رفتن بیانگر خستگی و ناراحتی
  • کوبیدن پا بر زمین و بالا پریدن نشانه‌ی عصبانیت، ناامیدی
  • راه رفتن روی پنجه‌ی پا و جست و خیز کردن نشانه‌ی خوشحالی و هیجان
  • آهسته راه رفتن روی پنجه‌ی پا و قدم‌های کوچک نشانه‌ی دقت
  • پس و پیش رفتن بیانگر نداشتن اطمینان: «نمی‌دانم»، «باید یا نباید»

(پیشنهاد: از بچه‌های مختلف بخواهیم با حالت خاصی راه بروند؛ حال از یک نفر می‌پرسیم کدام کودک عصبانی است؟ خوشحال است؟ ….

پانتومیم با استفاده از حالت پاها)

همه‌ی من، کل بدن

ثابت شده است ورزش‌های جسمانی از بسیاری جهات برای کودکان مفید است. شرکت در بعضی بازی‌ها آنان را به انجام فعالیت‌های بدنی تشویق می‌کند. یکی از بازی‌های محبوب آن‌ها تقلید کردن از افراد و اشیاء است:

۱-  نرمش بدنی:

این تمرین‌های ساده ترکیبی از کشیدن بدن، خم شدن و حرکات دیگر به همراه بازی‌های تخیلی است که برای پرورش ذهن و جسم به کار می‌روند. کودکان را دور خودتان جمع کنید طوری که فضا برای حرکت آزادنه شما از بین آنان کافی باشد. دستورهای زیر و هر راهنمایی دیگری که به نظرتان ضروری می‌‌آید به آنان بگویید.

خم شوید و ۱۰ریگ از زمین بردارید و سلام کنید.

(در حالی که انگشتان پایتان را لمس می‌کنید) خم شوید، ۱۰ برگ کوچک بردارید و بعد آن‌ها را فوت کنید.

بدنتان را بالا بکشید تا به ستاره‌ها برسید؛ اگر می‌توانید یکی از آن‌ها را بگیرید.

مثل خرگوش‌ها روی یک پا لی‌لی کنید.

مثل کانگوروها بپرید، بپرید، بپرید.

روی زمین دراز بکشید، پاهایتان را بالا بیاورید و آن تکه ابر را با پا جابه‌جا کنید.

بپرید بروید فروشگاه، چند سیب بخرید، دوباره بپرید بروید خانه.

به پشت روی زمین دراز بکشید و به دوچرخه‌تان پا بزنید.

زندگی و بازی با حواس

لمس کردن

  • تصور کن کجا هستی: ( فعالیت مناسب جهت آموزش سرما، گرما، نحوه‌ی رویارویی با هر کدام)

به کودک یک قطعه یخ بدهید تا سرمای آن را حس کند. از او بخواهید درباره‌ی موقعیت‌هایی که احساس سرما می‌کند فکر کند؛ مثل:

هوای برفی، زمستان بیرون از خانه، نزدیک دستگاه تهویه هوا، در قطب شمال، روی کوه یخ، جلوی یخچالی که درش باز است، در زمین اسکیت، داخل جریان آبی که از برف کوه سرچشمه گرفته است.

سپس هر بار بخواهید به جاهایی که می‌تواند برود تا دوباره گرم شود فکر کند:

نزدیک بخاری، در ساحلی آفتابی، نزدیک اجاق گاز، زیر لحاف، نزدیک شوفاژ، نزدیک لباس خشک کن، زیر آفتاب، یا پوشیدن لباس گرم.

در مرحله‌ی بعد جاهای خیلی گرم را تصور کند:

کویر و بیابان، نزدیک آتش، تابستان داخل ماشینی که زیر آفتاب مانده، در مناطق استوایی، درون اجاق گاز و … .

سرانجام بخواهید درباره‌ی جاهایی که می‌تواند برود یا کارهایی که می‌تواند بکند تا دوباره خنک شود صحبت کند:

شنا در دریا و استخر یا رودخانه، ایستادن جلوی پنکه، ایستادن نزدیک پنجره‌ای که از آن نسیم خنکی می‌وزد، نوشیدن نوشیدنی سرد، شستن صورت با آب سرد یا پارچه‌ی خیس، راه رفتن با پای برهنه روی چمن خیس.

(پیشنهادات:  فرض کن که زمستان است و با دمپایی به حیاط رفته‌ای. چه حسی داری؟ چی کار می‌کنی؟

فرض کن تابستان است و در اتاقت پنکه یا کولر نداری؛ چه حسی داری؟ چی کار می‌کنی؟

تا حالا در زمستان دست دوستت را که از بیرون آمده، گرفته‌ای؟ (به او دست داده­ای؟)

تا حالا پاهایت از سرما قرمز شده‌اند؟ لپ‌هایت چطور؟

عکس‌هایی به کودک نشان بدهید  که کودک باید احساس‌های بچه‌ها را بگوید (کدام بچه سردش است؟ کدام بچه گرمش است؟) و چرا؟ و این‌که هر بچه نیاز به چه چیزی دارد و باید چی کار کنیم؟

بازی در موقعیت: دوستت وارد اتاق می شود، با توجه به حال و احوالش نوشیدنی داغ یا سرد برایش تهیه کن. در مورد عکس‌ها هم همین‌طور.)

زمستان است و آدم برفی درست کرده ای. حس کسی که دستش در برف بوده، چیه؟)

بوییدن

برای بسیاری از افراد حس بویایی به شدت با حافظه پیوند دارد. نوزاد، فقط به قویترین بوها پاسخ می‌دهد اما خردسالان می‌توانند تفاوت‌های جزئی بین بوها را یاد بگیرند و به آن‌ها واکنش نشان دهند. وقتی کودک نوپا چیز خوشمزه، تلخ، شیرین یا نامطبوع را می‌بوید حالات چهره‌ی او را مشاهده کنید.

وقتی با کودکان مواد را بو می‌کنید، این تجربه را با توضیح دادن (تند، ترش، معطر و…)، خواندن یا گفتن داستان درباره‌ی بوها، ماندگارتر کنید.

از او بپرسید که از آن بو یاد چه چیزی (یا چه خاطره‌ای) می‌افتد.

همچنین می‌توانید با آن‌ها درباره‌ی ساختمان بینی و چگونگی عملکرد حس بویایی (پیاز بویایی) صحبت کنید.

۱-    آموختن از راه بوییدن:

موقع گشت‌وگذار با کودکان توجه آنان را به بوهای اطراف جلب کنید. در فروشگاه تره‌بار رایحه‌ی میوه‌ها و سبزی‌های فصل مثل پرتقال، شیرین بیان، رازیانه، گل کلم، سیب زمینی، موز، پیاز، تربچه و هلو را استنشاق کنید. سبزی‌های خشک هم به کودک نشان دهید و از او بپرسید از بوی ریحان به یاد چه چیزی می‌افتد. ممکن است بتوانید در خوار و بار فروشی پنیر، ادویه‌ها و انواع چای را ببویید. با گردش در پارک مواد جدیدی برای جعبه‌ی بویایی جستجو کنید؛ مثل برگ‌های خشک شده، کمی خاک خیس، میوه یا گل.

می توان یک فعالیت برای مقابله با نشت گاز برای این قسمت ترتیب داد.

تغییرات جادویی

آگاهی هیجانی ـ عاطفی و حساسیت

کودکان خردسال در مرحله‌ی یادگیری نحوه‌ی بیان احساسات به وسیله‌ی حالات بدن هستند. رشد این مرحله کند و بعضی اوقات دشوار است. برای کودک فهمیدن این‌که خنده علامت رضایت مامان یا باباست یا اخم به معنای چیزی بسیار متفاوت است خیلی سخت نیست اما مرحله‌ی بعد یعنی نشان دادن حساسیت به احساسات دیگران که اساس همدلی است، مشکل است. همدلی برای رشد عاطفی ضرورت دارد. وقتی بتوانیم مسائل را از دیدگاه دیگران ببینیم، در نتیجه می‌توانیم درباره‌ی راه‌های مصالحه با دیگران گفت و گو کنیم. دیگران را ببخشیم و در غم و شادی آنان شریک شویم.

تحقیقات نشان داده آموزش بازی‌های وانمودی در رشد آگاهی کودکان از حالات روحی دیگران بسیار تأثیر دارد. به کمک بازی‌هایی که در این‌جا توضیح داده‌ایم کودکان تجربه‌هایی را می‌آموزند که برای انتقال و مبادله‌ی زبان پر رمز و راز غیر کلامی احساسات و عواطف به آن‌ها نیاز دارند.

۱-    نشان دادن هیجان‌ها با حالات صورت:

قبل از این‌که کودکان یاد بگیرند چگونه نقش بازی کنند، تعدادی عکس برای تقلید حالات هیجانی تهیه کنید. در این بازی کودکان حالت چند هیجان اصلی مثل شادی، غم، عصبانیت، تعجب یا تنفر را تقلید می‌کنند. ابتدا خودتان هیجانی را با حالت چهره نشان دهید و سپس از کودک بخواهید آن را تقلید کند:

به من نگاه کن! چهره‌ات را خندان کن! (به وضوح بخندید و دور چشمانتان چین و چروک ایجاد کنید) چهره‌ات را خندان کن! (باز هم بخندید).

عکس‌العمل مناسب به تلاش‌های کودک بسیار مهم است. می‌توانید تفسیر مناسب یا پیشنهاد رفتار لازم این‌کار را انجام دهید:

ببین وقتی من غمگین هستم چطور لب‌هایم پایین می‌آیند. تو هم می‌توانی لب‌هایت را مثل من پایین بیاوری؟… آها! آفرین! الآن غمگین به نظر می‌رسی.

می توان حالاتی از جمله تشنگی، گرسنگی، خستگی و خواب آلودگی را نیز نشان داد.

کودک با تماشای حالت شاد بودن، غمگین بودن یا عصبانی بودن و تقلید حالات چهره‌ی شما نحوه‌ی تشخیص احساسات اطرافیانش را یاد می‌گیرد. سپس کودک با نگاه کردن به خود در آیینه سعی می‌کند حالت صورت شما را تقلید کند و ببیند که چقدر به حالات شما شباهت دارد. حتی می‌توانید تصاویر خودش یا عکس‌های مجله یا کتاب‌های داستان درباره‌ی کودکان را به او نشان دهید و بخواهید احساس‌های شخصیت داستان را نشان دهد.

۲-    نشانم بده:

با توصیف کردن یک موقعیت معین از کودک بخواهید احساسی را که در آن موقعیت دارد، نشان دهد:

  • بگو چه مواقعی صورتت خندان است؟ فکر می‌کنی اگر جوجه اردکی را در دست بگیری خوشحال می‌شوی؟ حالت چهره‌ات را به من نشان بده.
  • اگر پدربزرگ بی‌خبر به دیدن شما بیاید (در را باز می‌کنی می‌بینی پدربزرگت آمده) چه قیافه‌ای خواهی داشت؟ چهره‌ی متعجب یا (خوشحال) را به من نشان بده.
  • وقتی هوا بارانی است و نمی‌توانی برای بازی بیرون بروی چه قیافه‌ای داری؟ چهره‌ی غمگین را نشان بده.
  • تصور کن بهترین دوستت اسباب‌بازی مورد علاقه‌ات را بشکند و تو عصبانی بشوی؛ چهره‌ی عصبانی را نشان بده. حالا دوباره با او آشتی کن و او را در آغوش بگیر. قیافه‌ی خندان را نشان بده.
  • تصور کن گربه‌ی خیلی کثیفی وارد اتاق شود. قیافه‌ی ناخوشایند از خودت نشان بده.

از آیینه استفاده کنید تا کودکان هر احساسی را که تقلید می‌کنند، حالات چهره‌ی خودشان را در آن ببینند. اگر کودکی در نشان دادن احساسی ناتوان بود آن حالت را خودتان نشان دهید و از او بخواهید از شما تقلید کند. اگر به همین ترتیب ادامه دهید کودکان خلاق می‌شوند، خیلی زود داستان‌هایی می‌سازند و حالات روحی را که در آن‌ها اتفاق می‌افتد، با حالت چهره‌ی خود نشان می‌دهند.

  • سبد کلاه‌ها:  ( فعالیت مناسب جهت: آشنایی با مشاغل مختلف و فعالیت هر کدام)

تعدادی کلاه را که هر یک فعالیتی را تداعی می‌کنند، در سبدی جمع کنید. می‌توان کلاه پرستاران، بازی‌کنان بسکتبال، افسران پلیس، آتش‌نشانان، مأموران قطار، راننده های کامیون، ملوانان، نقاشان ساختمانی، کشاورزان، باغبانان و … را تهیه کرد. حالا به کودکان اجازه دهید به نوبت یکی از کلاه‌ها را انتخاب کنند و بپوشند. وقتی کلاه را پوشیدند به آنان کمک کنید نقش شخصیت مربوط به کلاه را بازی کنند.

به نظر می‌رسد با پوشیدن هر کلاه، شخصیت کودک عوض می‌شود. بنابراین وقتی دانیال کلاه راننده ی کامیون را می‌پوشد نباید او را با اسم واقعی‌اش صدا کنید چرا که او جواب نمی‌دهد. این تمرین به کودک کمک می‌کند نقش شخصیت‌های گوناگون را بازی کنند و تصور کس دیگری بودن را تجربه کنند.

  • کلاه باغبانی: در این مورد کودک می‌تواند آب‌پاش خیالی را پر کند، روی گل‌های خیالی بپاشد، بعضی از آن‌ها را بچیند، بو کند، به شکل دسته گلی زیبا مرتب کند و به یک دوست هدیه بدهد.
  • کلاه آتش‌نشان: به کودک بگویید: «کلاهت را بپوش، بوی دود به مشام می‌رسد، آژیر خطر را به صدا درآور! ماشین آتش‌نشانی می‌آید» (از خودتان صدای آزیر ماشین آتش‌نشانی درآورید)

«آتش‌نشان شیلنگ را بردار! دارد می‌سوزد! اعضای خانواده را نجات بده! همه خارج شدند؟ آب را بپاش! حالا آتش دارد خاموش می‌شود، زنده باد! هورا.»

  • کلاه ملوانی: ملوان روی عرشه‌ی کشتی است. کشتی را امواج به این طرف و آن طرف تکان می‌دهند. ملوان نهنگی می‌بیند. کشتی دیگری را نیز می‌بیند. او با دوربینش همه جا را نگاه می‌کند. (کف دستانش را به شکل لوله جلوی دو چشم می‌گیرد) او خشکی را می‌بیند. «خشکی! لنگرها را بیاندازید و به ساحل بروید».
  • کلاه مامان: «صبح است. مامان از خواب بیدار می‌شود، لباس می‌پوشد، صبحانه می‌خورد، کلاهش را می‌پوشد و خداحافظی می‌کند. سپس با ماشین سر کار می‌رود.» کودک روی صندلی یا مبلی می‌نشیند، تجسم و وانمود می‌‌کند خودش دارد سر کار می‌رود. از کودکان بخواهید درباره‌ی مناظر آشنایی که در مسیر می‌بینند صحبت کنند. «مامان در مسیر رفتن سر کار چه چیزهایی می‌بیند؟ آها نگاه کنید! یک مدرسه! بچه‌هایی را که در حیاط مدرسه بازی می‌کنند، می‌بینید؟

بهتر است نقش مادر کامل تصور شود.مثلآ مادر از خواب بیدار می شود.به خواهر کوچک تر صبحانه می دهد او را به مدرسه می برد و بعد به محل کارش می‌رود.

همین بازی را باکلاه بابا هم انجام دهید.

این بازی فرصت مناسبی است که پسران و دختران در موقعیت‌های مشابه متعددی شرکت کنند؛ مثلاً دختران آتش‌نشان و پسرها پرستار شوند.

کلاه آمبولانس و پلیس هم می تواند برای یک فعالیت امدادی استفاده شود.

پیشنهاد: کتاب «بچه ها غافلگیر نشوید» ( به خصوص جلد یک ـ نوشته­ی لیندا شوایتزر ـ انتشارات فنی ایران) موقعیت­های پر خطر و تصمیم­گیری و انتخاب عکس العمل مناسب در آن شرایط را مطرح می‌کند. می‌توان از موقعیت‌های این کتاب به عنوان طرح بازی‌های وانمودی برای مقاطع چهارم و پنجم ابتدایی و موقعیت های ساده تر برای سنین پایین‌تر استفاده کرد.

بازی‌های محلی

کودکان دوست دارند درباره‌ی مردم و جامعه‌ی خود بیشتر بدانند. تجربه‌های روزمره در فروشگاه، اداره‌ی پست، رستوران و کتابخانه گنجینه‌ی با ارزشی برای یادگیری کودکان پیش دبستانی است. علاوه بر این، بسیاری از جاهایی که مردم با آن‌جا سر و کار ندارند مثل اداره‌ی آتش‌نشانی، باغ وحش یا اداره‌ی پلیس مکان‌های مناسبی برای یادگیری آنان است.

به منظور آماده کردن کودکان برای بازی‌های محلی، بازدیدهایی از رستوران و اداره‌ی پست و جاهای دیگر ترتیب دهید تا آنان بزرگسالان را در موقعیت‌های واقعی و در حال انجام کارهایی ببینند که قرار است خودشان تقلید کنند. به همین علت والدین باید تا جایی که ممکن است هر گاه از خانه بیرون می‌‌روند کودکانشان را با خود همراه ببرند.

برای شروع این بازی‌ها، درباره‌ی تجربه‌ای که کودکان در بازی خواهند داشت با آنان صحبت کنید. برای آنان درباره‌ی مردم و توالی حوادثی که در رفتن به رستوران، پست کردن نامه در اداره‌ی پست، دیدن مشخصات کتاب‌های کتابخانه یا خریدن خوار و بار وجود دارد را توضیح دهید. از آنان بپرسید از نقش‌هایی که در گردش‌های علمی دیده‌اند چه چیزی به یاد می‌آورند. کارمند اداره‌ی پست، نانوا و پیشخدمت رستوران چه کاری انجام می‌دادند و چه می‌گفتند؟ مأمور آتش‌نشانی، افسر پلیس و کارگر فروشگاه چه چیزی پوشیده بودند؟ کتابدار یا مأمور باغ وحش با چه وسایلی کار می‌کردند؟ بر اساس پاسخ‌های کودکان و پاسخ‌های تکمیلی خودتان مقدمات بازی را فراهم کنید و به آنان در تهیه‌ی لباس‌ها و وسایل لازم کمک بدهید.

اداره‌ی پست:

وسایل لازم: چند جعبه کفش یا کارتن‌های مشابه، تمبر، پاکت نامه‌ی استفاده شده، نامه‌های بی‌استفاده، جعبه‌های قدیمی، کارت پستال‌های قدیمی، ترازوی واقعی یا ساختگی، جعبه‌ی مقوایی شیاردار، کیسه‌ی پستی (مثل کیف خرید یا کوله پشتی)، نقشه (واقعی یا دست‌ساز)

شرح بازی:

اداره‌ی پست را روی میز بزرگی تشکیل دهید. پاکت نامه‌ها و تمبرها را روی میز بگذارید و جعبه‌ی بزرگ شیارداری را برای پست کردن نامه در جای مناسبی قرار دهید. جعبه‌های درباز (جعبه‌های کفش برای این کار مناسب است) را برای دسته‌بندی نامه‌ها، مجله‌های قدیمی و کارت‌پستال‌ها که به منزله‌ی نامه‌های کودکان است، روی میز بگذارید و نقشه‌های محلی، استانی یا کشوری را روی دیوار آویزان کنید. کودکی که نقش کارمند پست را بازی می‌کند پشت میز می‌ایستد، تمبر می‌فروشد و نامه‌ها را داخل جعبه‌ها بسته‌بندی می‌کند. مشتری‌ها به اداره‌ی پست می‌آیند تا تمبر بخرند و نامه‌ها و بسته‌های خود را پست کنند.

والدین و مربیان برای شروع بازی می‌توانند مراحل خرید تمبر، وزن کردن نامه یا بسته، چسباندن تمبر روی آن‌ها و انداختن نامه‌ در جعبه‌ی پستی از داخل شیار مخصوص را برای کودکان نمایش دهند. به نقشه‌ها رجوع کنید و درباره‌ی این‌که با توجه به مسافت چقدر طول می‌کشد تا نامه یا بسته‌ای به مقصد برسد، صحبت کنید.

بازی را با اضافه کردن تحویل نامه به گیرنده‌ها، گسترش دهید. اداره‌ی پست را ببندید. کودکان به خانه می‌روند (هر یک در مبل، نیمکت یا گوشه‌ای از اتاق جای می‌گیرند) آن‌گاه پستچی نامه‌ها را به شکل بسته‌بندی شده داخل کیفی که حکم کیسه‌ی پستی را دارد می‌گذارد و آن‌ها را به آدرس‌هایشان تحویل می‌دهد. همه‌ی بچه‌ها نامه دریافت می‌کنند. دقت کنید که همه‌ی آن‌ها فرصتی برای ایفای نقش کارمند پست یا پستچی داشته باشند.

محیط‌هایی برای بازی‌های وانمودی

وجود مکانی دنج به کودک کمک می­کند آرام بگیرد و بازی مناسب و مورد علاقه­ی خود را در فضایی امن و مطمئن انجام دهد. در این­جا نمونه­هایی از این فضاها آورده شده است.

هر قسمت از اتاق بازی را می‌توان مثلاً با گذاشتن یک خط با نوار رنگی روی زمین، جدا کرد و به کار خاصی اختصاص داد. از آن‌جایی که گوشه‌های اتاق برای این منظور بسیار کارآمد است آن‌ها را کنج‌های ویژه می‌نامیم. کنج‌هایی که ایجاد می‌کنید باید بر اساس علاقه‌ی کودکان‌‌تان باشند.

۱-    کنج خانه:

بیشتر کودکان «خانه بازی» رادوست دارند. بیشتر وسایل این بازی، وسایل معمولی بی‌مصرف خانه است. از جعبه‌های مقوایی می‌توان اجاق گاز، یخچال، میز و صندلی و دیگر وسایل را درست کرد؛ با پهن کردن لحاف روی زمین به همراه بالش و پتو می‌توان تختخواب درست کرد. برس کوچک یا بزرگ گردگیری، خاک انداز بی‌مصرف و پارچه‌های مستعمل در «بازی نظافت» کاربرد دارد. لوازمی که باید خریداری شود و موجب شادی کودکان می‌شود عبارت‌اند از: سرویس چایخوری و آشپزی اسباب‌بازی، تلفن اسباب‌بازی و … . در مجموع، وسایل لازم برای «خانه بازی» را می‌توان در وسایل بی‌مصرف کشوها، کابینت آشپزخانه و کمدها هم پیدا کرد.

در بازی‌های وانمودسازی می‌توان از خانه‌های عروسکی هم استفاده کرد. اگر دو طرف و بالای آن‌ها باز باشد کودک می‌تواند به راحتی، وسایلی را که برای بازی برمی‌گزیند، جابه‌جا کند. اگر دیوارها تزیین نشده باشد، کودک می‌تواند با کشیدن نقاشی روی کارت‌ها و چسباندن آن‌ها بر روی دیوارها این کار را انجام دهد.

۲-  کنج مخفی‌گاه:

کودکان مخفی‌گاه‌های پوشیده را بسیار دوست دارند. کارتن بزرگ یخچال یا اجاق گاز یا … برای این منظور بسیار مناسب است. یک طرف آن را ببندید و در گوشه‌‌ای بخوابانید طوری که طرف باز آن به طرف اتاق باشد. قالیچه‌ای در آن پهن کنید و چراغ قوه‌ای را برای آن تهیه کنید. این مکان‌ها زمینه را برای آن دسته بازی‌های وانمودی فراهم می‌کند که در آن‌ها فضاهایی همچون غار، کلبه‌ی برفی، قلعه، چادر و از این قبیل وجود داشته باشد.

۳-    کنج کتابخانه:

محیط ویژه‌ی دیگر کتابخانه با چند کتاب مناسب در قفسه است. کتابخانه را می‌توان با مخفی‌گاه یکی کرد، در این صورت باید قفسه‌ی کتاب را در مخفی‌گاه گذاشت. با بودن روشنایی کافی در این مکان، جایگاه راحتی برای نشستن و دیدن کتاب‌ها مهیا می‌شود.

***

دریافت فایل pdf  ِ معرفی کتاب «پرورش خلاقیت به کمک بازی‌های وانمودی»؛ همراه با گزیده‌ای از فعالیت‌ها

 

____________________

[۱] پیشنهادات توسط تهیه‌کننده‌ی این متن نوشته شده است.

// // ?>


آموزش از راه بازی (معرفی کتاب همراه با نمونه فعالیت‌ها)

عنوان کتاب: آموزش از راه بازی

تألیف: جین مار زولو ـ جین لوید

ترجمه و تلخیص: لیلی انگجی

نشر: سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی‌، انتشارات مدرسه.

 

دریافت فایل معرفی کتاب «آموزش از راه بازی» همراه با نمونه فعالیت‌ها به صورت pdf

***

بخشی از مقدمه‌ی کتاب:

این کتاب برای پدران و مادران و مربیان کودکان زیر شش سال تهیه و و تنظیم شده است. مسلّم است که در ابتدای امر، پدران و مادران هستند که مسئول آموزش و پرورش کودک خود می‌باشند. آن‌ها باید:

  1. در امر تعلیم و تربیت کودک خود، همانند مربی خوب و آگاه، رفتار کنند.
  2. مسائل را با زبان کودکانه (روان، ساده، بدون پیچیدگی والفاظ مشکل) به او بیاموزند.
  3. در برابر ناتوانیهای او صبور باشند و تواناییهای او را بستایند و تقویت کنند.

پدران و مادران و مربیان باید فعالیت‌های مناسبی انتخاب کنند که مورد علاقه‌ی کودک باشد. این راه، موفق‌ترین راه آموزشی است. هر کودک از نظر آموزشی، روشی خاص خود را دارد. بعضی فعالیت‌ها ممکن است برای یک کودک جالب و برای کودکی دیگر، خسته کننده باشد، یا کسب مهارت در کاری برای کودکی آسان و برای کودکی دیگر، سخت باشد.

آموزش کودک با انتخاب فعالیت مناسب و در وقت مناسب امکان‌پذیر است. مثلاً زمانی که کودک مشغول بازی است، می‌توانید با وارد شدن به بازی او، به آن، جنبه‌ی آموزشی بدهید و مانند دوست خوبی به او کمک کنید تا کاری را که شروع کرده، به انجام برساند.

شما می‌توانید بیشتر فعالیت‌هایی را که کودک شما دوست دارد، ضمن بازی بشناسید. چون بازی طبیعی‌ترین وسیله‌ی آموزشی کودکان است. کودک از طریق بازی آموزش می‌بیند و چیزهای تازه‌ای کشف و تجربه می‌کند. رفتار بزرگترها را تقلید می‌کند، دنیای اطراف خود را می‌شناسد و به افکار خود نظم می‌دهد. بازی، حس کنجکاوی او را تحریک می‌کند و به او چیزهای تازه‌ای‌ می‌آموزد.

از طرفی طبیعت بهترین وسایل آموزشی را در اختیار دارد. کودک دوست دارد لمس کند، بو کند. بچشد، ببیند، بشنود، تقلید کند، بپرسد، حرف بزند و بسازد. به طور مثال، کودکان از راه تمرین و تکرار و پرسش از محیط و اشیایی که آن‌ها را احاطه کرده، زبان می‌آموزند.

با این وصف بهتر است، کودکان، کلمات و جملات را از راه طبیعی، به ویژه از طریق بازی‌های کودکانه بیاموزند. باید کودکان را به طور غیرمستقیم راهنمایی کرد و اجازه داد که از نظر ذهنی و شخصیتی رشد کنند. اگر کودکان، به خصوص در خانه، یاری نشوند، به مرور حس کنجکاوی و انگیزه‌ی یادگیری خودرا از دست می‌دهند و دلسرد و نا امید می‌شوند. در واقع یاد می‌گیرند که «یاد نگیرند!» و این عادت، مشکلات بزرگی را در آینده پیش می‌آورد…

با استفاده از مطالب این کتاب که شامل بازی‌ها، آزمایش‌های ساده و … است، می‌توانید هم کودکان خود را سرگرم کنید و هم به رشد ذهنی و بدنی آن‌ها بیفزایید. تمام بازی‌های این کتاب با روشی ساده تدوین شده و شما می‌توانید به راحتی آن‌ها را انجام دهید.

***

در این کتاب یازده روش بازی‌های خانوادگی که در واقع یازده روش آموزشی است آورده شده است که شما را در امر آموزش کودکتان یاری می‌دهد. این روش‌ها موارد زیر را شامل می‌شوند:

  • تقویت حواس پنج‌گانه
  • زبان‌آموزی
  • خواندن
  • ارتباط
  • طبقه‌بندی
  • شمارش و اندازه‌گیری
  • معما و چیستان
  • آزمایش و تجربه
  • کارهای هنری و سازنده
  • خودسازی
  • فعالیت‌های بدنی

هر بخش شامل بازی‌های مختلفی است. لازم نیست که این بازی‌ها حتماً توسط پدران و مادران انجام گیرد. پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، عمه، خاله، خواهر، برادر بزرگتر، مربیان مهد کودک و مربیان کلاس‌های آمادگی و… نیز می‌توانند در آموزش کودک از آن‌ها استفاده کنند.

وسایلی که برای انجام بازی‌ها احتیاج دارید، گران نیست و اغلب در مهد کودک یا منزل یافت می‌شود. بیشتر بازی‌ها را می‌توان در داخل یا خارج منزل، توی ماشین، بازار، آشپزخانه، یا وقتی در سالن انتظار هستید، یا کودک خود را حمام می‌کنید و … انجام دهید.

***

نمونه‌هایی از فعالیت‌ها و بازی‌های این کتاب[۱]

  • لمس کردن

گروه سنی: ۴ تا ۷ سال

تعداد بازیکنان: یک نفر و بیشتر

اهداف: تقویت حس لامسه، افزایش کنجکاوی، افزایش دقت و توجه

امکانات: یک جعبه بزرگ مقوایی، قیچی، چسب، چند وسیله کوچک: قاشق، چنگال، لیوان پلاستیکی، سنگ، اسفنج، شانه، مداد، آب‌‌نبات، مسواک و …

فضای بازی: فضای بسته

شرح بازی:

  1. اطراف جعبه را چسب بزنید، طوری‌‌که هیچ درز یا شکافی نداشته باشد.
  2. یک طرف جعبه را به اندازه‌‌ای سوراخ کنید که دست کودک به راحتی از آن رد شود.
  3. اجازه دهید کودک به دلخواه جعبه را تزیین و یا نقاشی کند.

حال وسایل یاد شده را در داخل جعبه قرار دهید. جعبه را مقابل کودک قرار داده، از او بخواهید بدون نگاه‌‌کردن به داخل جعبه با دست‌‌کردن در داخل آن، وسایل را یک‌‌یک لمس کرده و با گفتن نام هر وسیله، آن را از جعبه بیرون بیاورد. اگر حدسش درست بود او را تشویق کنید. وگرنه، بگویید که مجدداً امتحان کند.

پیشنهاد[۲]: شما نام وسیله مورد نظر را بگویید و کودک باید آن را پیدا کند؛ به جای گفتن نام وسیله می‌‌توانید سؤالی مطرح کنید که جواب آن سؤال وسیله‌‌ای است که کودک باید آن را پیدا کند، مثلاً آن چیه که بوسیله‌‌ی آن آب می‌‌خوریم؟….

نوع دیگر بازی به این صورت است که کودک بعد از حدس زدن هر وسیله باید داستانی را با آن شروع کند و وسیله‌‌ی بعدی که بیرون می‌‌آورد را به داستان مربوط کند و داستان را ادامه دهد. اگر چند نفر در بازی شرکت کنند هر وسیله را به نوبت یک نفر بیرون آورده و داستان را ادامه دهد.

  • بازی عمو زنجیرباف

گروه سنی:  ۳ تا  ۷  سال

تعداد بازیکنان: گروهی

اهداف: تقویت مهارت‌های زبانی

فضای بازی: پارک، خانه

امکانات:

شرح بازی:

عمو زنجیرباف …  بله!

زنجیر مرا بافتی؟ بله!

پشت کوه انداختی؟  بله!

بابا آمده، چی‌چی آورده؟

نخود و کشمش،  بخور و بیا …

با صدای چی؟ گربه، میومیومیو

و با صدای حیوانات مختلف مرغ، قدقد ـ سگ، هاوهاو ـ اردک، کواک‌کواک ـ گوسفند، بع‌بع ـ اسب، هه‌هه ـ گاو، مومو ـ جوجه،جیک‌جیک؛ بازی را انجام دهید.

  • جور کردن

گروه سنی: ۵ تا ۷ سال

تعداد بازیکنان: یک نفر و بیشتر

اهداف: تقویت حس بینایی، تقویت حافظه، افزایش دقت و توجه

فضای بازی: فضای بسته

امکانات: تصاویر رنگی مجلات قدیمی، کارت پستال، کتاب‌‌های کهنه‌‌ی داستان، چسب، مقوا، قیچی

شرح بازی:

  1. تصویری را از مجله، کارت و… قیچی کرده، روی یک تکه مقوا بچسبانید.
  2. با توجه به سن کودک، تصویر را در چند قسمت ببرید.
  3. تصویر را به‌‌هم زده و به طور نامنظم مقابل کودک قرار دهید.
  4. از کودک بخواهید قطعات جدا شده‌‌ی تصویر را طوری کنار هم قرار دهد تا به شکل اولش درآید.
  • معمای حواس پنج‌‌گانه

گروه سنی: ۴ تا ۷ سال

تعداد بازیکنان: حداقل دو نفر

اهداف: تقویت حواس پنج‌‌گانه، توجه به صفت‌‌ها و ویژگی‌‌های خاص اشیاء و موجودات، فکر کردن

فضای بازی: فضای باز، فضای بسته

امکانات:

شرح بازی:

این بازی، بسیار جالب و شاد است. می‌‌توانید وقتی که در اتوبوس یا تاکسی نشسته‌‌اید و یا به سفر می‌‌روید، آن را انجام دهید. به کودک بگویید درباره‌‌ی چیزی فکر می‌‌کنید، و از او بخواهید تا آن را پیدا کند. بهتر است سعی کنید و به چیزی فکر کنید و سؤالاتی مطرح کنید که در ارتباط با حواس پنج‌‌گانه باشد. مثلاً:

  1. کوچک است و پشمالو … می‌‌گوید میومیو. (گربه)
  2. رنگش سفید است، وقتی از آن می‌‌خوریم مزه شوری دارد. (نمک)
  3. مثل آب است، آن را در شیشه‌‌های بزرگ وکوچک می‌‌ریزند. وقتی آن را بو می‌‌کنیم، بوی گل مخصوصی را می‌‌دهد. (گلاب)
  4. روی میز می‌‌گذاریم، روی آن یک شماره‌‌گیر است، زینگ ـ زینگ صدا می‌‌کند. (تلفن)
  5. بوی خوبی دارد، با آن دست‌‌هایمان را می‌‌شوییم و تمیز می‌‌کنیم، کف می‌‌کند. (صابون)
  6. وقتی باران می‌‌بارد، برای این‌‌که لباس‌‌هایمان خیس نشود، آن را روی سرمان می‌‌گیریم. (چتر)

پیشنهاد: برای سنین بالاتر این بازی می‌‌تواند به این صورت انجام بگیرد که چیزی را در ذهنمان در نظر می‌‌گیریم و از طرف مقابل می‌‌خواهیم حدس بزند که چیست، با پرسیدن سؤال‌‌هایی مثل اینکه زنده است؟ شییء است؟ خوردنی است؟ پوشیدنی ‌‌است؟ گیاه است؟ اگر گیاه است تو خانه است یا بیرون؟ و… این بازی کمک می‌‌کند تا جوانب مختلف موردی که در ذهن است را در نظر گرفته شود و خصوصیات آن شناخته شود.

  • بازی نزدیک‌‌تر، دورتر

گروه سنی: ۵ تا ۷ سال

تعداد بازیکنان: حداقل دو نفر

اهداف: افزایش دقت، توجه و تقویت حس شنوایی

فضای بازی: فضای بسته

امکانات: یک شیء مناسب مانند اسباب‌‌بازی، فضای مناسب مثل اتاق کودک

شرح بازی: 

یک اسباب‌‌بازی انتخاب کنید و به کودک نشان دهید. سپس از کودک بخواهید که اتاق را ترک کند. اسباب‌‌بازی را در جایی مخفی کنید و از او بخواهید که به اتاق بازگردد و دنبال اسباب‌‌بازی بگردد. در این‌‌جا باید کودک راهنمایی کنید. این راهنمایی می‌‌تواند به چند صورت انجام گیرد:

  • با گفتن کلمات نزدیک، نزدیک‌‌تر و یا دور، دورتر کودکتان را متوجه وضعیتش نسبت به شیء مورد نظر می‌‌کنید.
  • وقتی نزدیک می‌شود: «نزدیک شدی، نزدیک‌تر، نزدیک‌تر»
  •  وقتی دور می‌شود، بگویید: «دور شدی، دورتر، دورتر»
  •  وقتی محل اسباب‌بازی را پیدا کرد، بگویید: آفرین! برنده شدی.
  • آموزش کلمات: این‌جا، آن‌جا، نزدیک، نزدیک‌تر، نزدیکترین، دور، دورتر، دورترین.

پیشنهاد:

  • با زدن خودکار روی میز و تند و کند زدن این ضربات کودک را متوجه می‌‌کنید که به شیء مورد نظر نزدیک یا از آن دور شده است.
  • از همان ابتدا خودتان با گفتن مثلاً سه قدم جلو، حالا به راست بپیچ، یک قدم عقب و … کودک را به سمت شی‌‌ء راهنمایی می‌‌کنید.

این بازی به صورت دیگری نیز قابل اجراست. شما شیئی را جلو چشم کودکتان گوشه‌‌ای می‌‌گذارید. حال چشمان کودکتان را بسته و او را یکی‌‌ دو دور بچرخانید؛ حال از او بخواهید با چشمان بسته شیء مورد نظر را پیدا کند. این‌‌بار نیز از روش‌‌های بالا برای راهنمایی کودکتان اسفاده کنید. یکی از مزیت‌‌های این بازی، رویارویی کودک با ندیدن است. کودک در این بازی ندیدن را نیز تجربه می‌‌کند.

  • چه چیز گم شده است؟

گروه سنی: ۵ تا ۷ سال

تعداد بازیکنان: حداقل دو نفر

اهداف: افزایش دقت و توجه، تقویت حس بینایی، افزایش کنجکاوی

فضای بازی: فضای بسته

امکانات: اشیاء مختلف

شرح بازی: 

وسایلی روی میز بریزید و از کودک بخواهید تا خوب به آن‌‌ها نگاه کند. بعد از کودک بخواهید تا چشم‌‌های خود را ببندد و شما یکی از وسایل روی میز را بردارید. از کودک بخواهید که چشم‌‌هایش را باز کند. از او بخواهید که با دقت به وسایل روی میز نگاه کند و ببیند که چه چیزی روی میز گم شده است.

وسایلی که می‌‌توان برای بازی از آن‌‌ها استفاده کرد: قاشق، کفگیر، مدادهای رنگی در رنگ‌‌های مختلف و اسباب‌‌بازی‌‌های مختلف کوچک و ….

  • دوستت[۳]می‌‌گوید

گروه سنی: ۵ تا ۷ سال

تعداد بازیکنان: حداقل دو نفر

اهداف: افزایش دقت و توجه، تقویت حس شنوایی‌‌

امکانات:

محل بازی : بسته به تعداد هم در فضای باز و هم فضای بسته قابل اجراست.

شرح بازی:

با گفتن جمله‌‌‌‌ی «دوستت می‌‌گوید» بازی آغاز می‌‌شود. زمانی‌‌که مربی از جمله‌‌ی: «دوستت می‌‌گوید بپر» استفاده کرد، کودکان می‌‌پرند. وقتی که مربی از جمله‌‌ی «دوستت می‌‌گوید» استفاده نکرد و فقط گفت «دستتان را به سر بگذارید.» اگر کودکان این کار را انجام دادند و دستشان را به سر خود گذاشتند، از بازی خارج می‌‌شوند.

  1. دوستت می‌‌گوید، دستت را به سرت ببر.
  2. دوستت می‌‌گوید، دماغت را نشان بده.
  3. به پاهایت دست بزن.
  • بازی با بادکنک

گروه سنی:  ۳ تا ۷ سال

تعداد بازیکنان: حداقل دو نفر، گروهی

اهداف: تقویت مهارت‌های حرکتی

محل بازی : خانه، فضای آزاد

امکانات: بادکنک

شرح بازی:

 کودکان از بازی با بادکنک توپی لذت می‌برند. برای مدت کوتاهی با او بازی «بگیر و پرت کن» بازی کنید.

  • چراغ سبز/چراغ قرمز

گروه سنی:  ۳ تا ۷ سال

تعداد بازیکنان: حداقل دو نفر، گروهی

محل بازی : خانه، فضای آزاد

امکانات:

شرح بازی:

مربی در خط پایان بازی پشت به کودکان ایستاده، می‌گوید: «۱/۲/۳ چراغ سبز» کودکان باید از خط شروع تا آن‌جا که می‌توانند سریع به طرف او بدوند و وقتی او برگشت و نگاه کرد بایستند.

زمانی که مربی می‌گوید: «۱/۲/۳چراغ قرمز» کودکان باید تکان نخورند. در این حال اگر کودکی دوید،  به خط شروع بازی برمی‌گردد.

***

دریافت فایل معرفی کتاب «آموزش از راه بازی» همراه با نمونه فعالیت‌ها به صورت pdf

***

____________________

[۱] گروه سنی، تعداد بازیکنان، محل بازی و هدف بازی توسط تهیه‌کننده‌ی متن نوشته شده است.

[۲] قسمت مربوط به «پیشنهاد» توسط تهیه‌کننده‌ی متن نوشته شده است.

[۳] اسم بازی در کتاب «مهدی می‌گوید» می‌باشد.

// // ?>


یادگیری شاد (معرفی کتاب همراه با نمونه فعالیت‌ها)

یادگیری شاد (بازی برای چهار فصل، فعالیت‌های علمی برای کودکان ۳، ۴ و ۵ سال)

مؤلف: گروه آموزشی انتشارات مک گراهیل

مترجم: مریم نوزادان

انتشارات: صابرین

***

یکی از مهمترین فرصت‌های یادگیری کودک پنج سال اول زندگی اوست. تجربه‌های این دورهٔ زندگی کودک به شدت متأثر از مطالبی است که او در این سال‌ها می‌آموزد. بازی، اگرچه بسیار ساده به نظر می‌آید، اما می‌تواند به مثابه کلاس درس برای کودک باشد.

کتاب یادگیری شاد صدها فعالیت فصلی جالب و دوست‌داشتنی را برای کودکان پیش از دبستان ارائه می‌دهد. مطالب کتاب متنوع، همراه با فعالیت‌های عملی پویا، زودآموز و رشددهنده هستند.

***

دریافت فایل معرفی کتاب «یادگیری شاد» همراه با نمونه فعالیت‌ها به صورت pdf

***

در این کتاب، هر فعالیت با یک نام معرفی شده است. این نام، نوع فعالیت و مهارت‌هایی را که با انجام آن فعالیت، پرورش و تقویت می‌یابند، نشان می‌دهد.

بعضی از  عناوین فعالیت‌ها همراه با هدف از انجام آن فعالیت در زیر ذکر شده است:

یک پایه بساز!

که فعالیت‌های ریاضی پایه، علوم، موسیقی و مفاهیمی مانند شمارش، حل مسئله، درک الگوی ترتیبی، اندازه و شکل را در کودک تقویت می‌کند.

فکر کن و بگوا

این فعالیت‌ها کودک را در استفاده از تفکر منطقی، استدلال، دسته‌بندی، طبقه‌بندی و مهارت‌های تفکر خلاق ترغیب می‌کند.

یک خوردنی جالب!

فعالیت‌های آشپزی و تهیه‌ی یک میان وعده نه تنها وسیله مهمی برای آموزش مراقبت از خود است؛ بلکه سبب افزایش و تقویت مهارت‌هایی چون شمارش، اندازه‌گیری، همکاری، دنبال کردن دستورالعمل و تغذیه نیز می‌شود.

یک کار خنده‌دار!

این فعالیت‌های جذاب و سرگرم کننده، تفکر انتزاعی و پیچیده  را تحریک می‌کند که خود سبب پرورش خلاقیت و تخیل می‌شود.

حرکت و جنب وجوش!

این فعالیت‌ها در تمرین‌های بدنی و مهارت‌های هماهنگی مانند لیلی کردن، پریدن و جست و خیز کردن تمرکز دارد. تحقییقات نشان می‌دهد پرورش مهارت‌های حرکتی ظریف و درشت، میزان خون و اکسیژن را در مغز افزایش می‌دهد و سبب تقویت حافظه نزدیک، توانایی نشان دادن واکنش سریع و تحریک عمل یادگیری می شود.

***

جدول رشد کودک:

این کتاب در گروه‌های سنی ۳، ۴ و ۵ سال به طور مجزا جدولی تهیه کرده که میزان رشد کودک و انتظاری که باید والدین و معلمان در فعالیت‌های ذکر شده از کودک داشته باشند را مشخص کرده است.

به عنوان مثال:

از یک کودک پنج‌ساله چه انتظاری می‌رود؟

فعالیت یک کودک پنج‌ساله می‌تواند …
یک پایه بساز!
  • تا ۱۲ یا بالاتر بشمارد.
  • از شمارش روزانه چیزهای اطراف خود لذت ببرد.
  • اشیاء را براساس اندازه، رنگ، شکل و ضخامت دسته‌بندی کند.
  • یک الگوی ترتیبی (شکل‌هایی که با نظم خاصی تکرار می‌شوند. ) یا یک ردیف (مرتب کردن از کوچک به بزرگ ) را ادامه دهد.
  • اشیاء را با یک ترتیب و توالی منطقی کنار هم قرار دهد.

***

به طور کلی فعالیت‌های این کتاب به چهار بخش تقسیم شده است که هر بخش مربوط به یک فصل سال است. فعالیت‌ها متناسب با هر فصل سال تعریف شده‌اند.

در ادامه نمونه‌ای از فعالیت‌ها در هر فصل ذکر شده است:

***

فعالیت‌های بهاری

  • تخم گل کوچک

نمایش خیالی! کودک را بیرون ببرید. از او بخواهید وانمود کند و نمایش دهدکه یک تخم گل بسیارکوچک است که در زمین کاشته شده است و آهسته آهسته، با پیچ و تاب، رشد می‌کند، بلند می‌شود و مانند جوانه راست می‌ایستد. سپس به او بگویید که خیال کند نور خورشید نیز بر او می‌تابد. او را تشویق کند تا خود را به نور خورشید برساند و به آرامی، با وزش نسیم بهاری، به جلو و عقب برود و پیچ و تاب بخورد.

  • گلدان حلبی

یک پایه بساز! سر یک قوطی کنسرو خالی را کاملاً بردارید و لبه‌ی آن را صاف کنید. از کودک بخواهید آن را با مداد رنگی، کاغذ یا تکه‌های پارچه و … تزیین کند. سپس کمی سنگ‌ریزه در آن بریزید و بگذارید کودک کمی خاک به آن اضافه کند و چند تخم گل درآن بکارد. گلدان را در یک پنجره رو به آفتاب بگذارید و به همراه کودک به آن آب بدهید و رشد آن‌را مشاهده کنید.

فعالیت‌های تابستانی

  • حرکت سایه

حرکت و جنب وجوش! در یک روز آفتابی به حیاط بروید و سایه‌ی کودک را به او نشان دهید. از او بخواهید سایه راه رفتن، دویدن، پریدن و به دور خود چرخیدن را روی زمین بسازد. آن‌گاه محلی را پیدا کنید که سایه‌ی ساختمان یا یک درخت روی آن افتاده است. این بار از کودک بخواهید در آن سایه بایستد. سپس از او بپرسید: ”سایه‌ات کجا رفت، سایه‌ات چه شد؟“ و دوباره به آفتاب بیاید. ”سایه برگشت؟“

  •  در جستجوی پرنده!

حرکت و جنب و جوش! به پارک محل خود بروید و از کودک بخواهید به جستجوی پرنده‌های گوناگون بپردازد. زمانی که کودک پرنده‌ای را پیدا کرد، او را تشویق کنید تا آن را برای شما توصیف کند. پرنده چه رنگی است؟ چه اندازه است؟ آیا کودک می‌تواند صدای او را تقلید کند؟ آیا نام او را می‌داند؟

(پیشنهاد: کودک را به طبیعت ببرید. از او بخواهید چشمانش را ببندد و به صدای پرنده‌هایی که می‌شنود گوش کند.)

  • ظرف غذای پرنده!

یک پایه بساز! سرپوش یک جعبه تخم مرغ شش تایی را بردارید. چهار گوشه‌ی جعبه را سوراخ کنید و یک نخ به هر سوراخ ببندید. نخ‌ها را در مرکز جعبه به هم گره بزنید و آن را به شاخه‌ی درختی آویزان کنید. در جای تخم‌مرغ‌ها، دانه بریزید و ببینید که آیا پرندگان از آن دانه می‌خورند!

(پیشنهاد: کودک خود را به طبیعت ببرید و در آن‌جا پس از گوش دادن به صدای پرندگان به جستجوی لانه‌ی آن‌ها بپردازید. در مورد مهاجرت پرندگان با کودک خود گفتگو کنید و به آن‌ها کمک کنید تا برای پرنده‌هایی که به شهرشان مهاجرت می‌کنند لانه‌ای بسازند و در حیاط خانه یا پشت پنجره‌ی اتاق نصب کنند.)

فعالیت‌های پاییزه

  • سرگرمی با احساسات

حدس بزن! چند پاکت بزرگ قهوه‌ای رنگ و مداد رنگی به کودک بدهید. روی هر پاکت یک صورت که احساس یا حالت خُلقی خاص را نشان می‌دهد بکشید. برای مثال، یک صورت شاد، یک صورت غمگین و یک صورت خشمگین بکشید. سپس کودک را ترغیب کنید تا درباره‌ی این حالت‌ها با شما گفت‌وگو کند و بگوید به چه دلیل و چه زمانی یک شخص این حالت‌ها را روی صورت خود نشان می‌دهد.

(پیشنهاد: بهتر است از کودک بخواهید تا آن موقعیت‌ها را بازی کند و از صورتک‌ها در بازی استفاده کند.)

  • تابلوی دانه

یک کار هنری! چند نوع دانه‌ی خشک مانند دانه‌ی آفتاب‌گردان، لوبیا، نخود، عدس، باقلا، ذرت و … به کودک بدهید. سپس او را تشویق کنید تا با چسباندن دانه‌ها روی یک ورق کاغذ، طرح و تصاویر زیبایی بسازد.

(کودک را به پارک و یا باغی ببرید و از او بخواهید تا سنگ‌های مختلفی جمع کند. سپس با آن‌ها تصویر زیبایی بر روی کاغذ یا مقوا بسازد.)

  • بدو آن‌جا

حرکت و جنب‌وجوش! با بازی‌های شادی که دستورالعمل ساده‌ای دارند کودک را مشغول کنید. برای مثال، زمانی که در پارک محله یا حیاط هستید، درمورد آن‌چه در اطرافتان وجود دارد، یک معما طرح کنید. مثلاً بگویید: “ اون چیه که بلنده، قهوه‌ای رنگه و شاخه‌های زیادی داره؟“ وقتی کودک پاسخ داد ”درخت“، او را ترغیب کنید که بدود و به درخت دست بزند و پیش شما برگردد. این نوع معماها را در محل‌های مختلف و درباره‌ی آن‌چه در آن‌جا می‌بینید طرح کنید و هر بار پس از پاسخ دادن کودک، فرمان‌های حرکتی جدیدی به او بدهید، مانند ”جست و خیز کنان برو به طرف نیمکت سبز رنگ“، یا ”لی‌لی کنان برو به طرف تاب“.

 فعالیت‌های زمستانه

  • حباب‌های یخ‌زده

یک پایه بساز! در یک روز سرد زمستانی، ظرف محلول حباب‌ساز را در یخچال بگذارید تا سرد شود. زمانی که دمای بیرون نزدیک صفر است، بیرون بروید و داخل حباب‌ساز فوت کنید و حباب بسازید. از سرما روی سطح حباب‌ها بلورهای یخ ایجاد خواهد شد و هنگامی‌که حباب‌ها بترکد، بلورها نیز متلاشی می‌شوند.

  • گرفتن

حرکت و جنب وجوش! بادکنکی را باد کنید و سر آن را محکم ببندید. با یک کاغذ ضخیم، دو قیف بزرگ بسازید. یکی ازقیف‌ها را به کودک بدهید و دیگری را نزد خود نگه دارید. سپس بادکنک را به هوا پرتاب کنید و ازکودک بخواهید که سعی کند آن را با قیف بگیرد و به طرف شما پرت کند. بشمارید که چند بار می‌توانید بادکنک را، بدون این‌که به زمین بیفتد، بگیرید و به طرف یکدیگر پرت کنید.

  • مسابقه‌ی عبور از مانع

حرکت و جنب وجوش! در هوای سرد زمستانی به جای رفتن به پارک، در اتاق یک مسابقه‌ی عبور از مانع برگزار کنید. وسایل قابل استفاده برای ایجاد مانع، مانند صندلی، میز یا جعبه‌های کارتن را کنار هم بچینید و مسیر مسابقه، خط آغاز و پایان را مشخص کنید. به کودک کمک کنید که برای رسیدن به خط پایان مطابق مسیر تعیین شده از موانع عبور کند. برای مثال، از زیر میز، روی صندلی یا از داخل کارتن باز عبور کند. بگذارید کودک چند بار مسیر را تمرین کند تا بتواند به راحتی و به سرعت، بدون کمک شما آن‌را طی کند.

  • نقاشی با موسیقی

یک کار هنری! یک ورق کاغذ بزرگ و چند مداد رنگی یا رنگ انگشتی به کودک بدهید. یک قطعه موسیقی آرام برای او پخش کنید و بخواهید چشم‌هایش را ببندد و به موسیقی گوش دهد. سپس بخواهید به شما بگوید که این موسیقی چه صحنه یا تصویری را به یادش می‌آورد. برای مثال، ممکن است بگوید این موسیقی صحنه‌ی ”پرواز شاپرک‌ها در جنگل“ را به نظرش می‌آورد. دوباره موسیقی را پخش کنید و این بار از کودک بخواهید چشم‌هایش را باز کند و صحنه یا تصویری را که تصور می‌کند، بکشد.

***

دریافت فایل معرفی کتاب «یادگیری شاد» همراه با نمونه فعالیت‌ها به صورت pdf

// // ?>


در قدس

شعری از محمود درویش، با ترجمه محمود حمادی

// // ?>


هم‌صدایی ( شعری از محمود درویش در رثای ادوارد سعید)

محمود درویش چهره معروف ادبیات پایداری، در ۱۳ مارس ۱۹۴۱، در دهکده‌ای از فلسطین به نام «بروه» متولد شد. او یکی از سرشناس‌ترین شاعران عرب بود که شعرهایش محصول آوارگی‌ در فلسطین اشغالی است. شعر “ هم صدایی“ شعری که محمود درویش در رثای فیلسوف فلسطینی“ ادوارد سعید“ سروده است. آنچه که این دو شخصیت را عمیقاً به هم پیوند می دهد تلاش آنها برای زنده نگه داشتن مقاومت مردم فلسطین می باشد.

// // ?>


فیلم مستند ”پنج دوربین شکسته“

پنج دوربین که هر کدام روایتگر بخشی از زندگی مردم روستای بلعین در مواجهه با ارتش و شهرک نشینان اسرائیلی هستند.

وقتی جبرئیل، پسر چهارم عماد برنات، به دنیا آمد او شروع به فیلمبرداری از پسرش کرد. در همان روزها بود که بولدوزرهای اسرائیلی به بلعین، روستای عماد در کرانه باختری آمدند و شروع به تخریب درختان زیتون روستا کردند تا دیواری بین این روستا و شهرک‌های جدید اسرائیل بسازند. مقاومت عاری از خشونت روستاییان و فعالانی که از کشورهای مختلف برای کمک آمده بودند شروع شد. عماد از این مقاومت فیلم می گرفت، همان طور که از بزرگ شدن پسرش.

شهرک‌نشینان درختان زیتون روستا را از بین می‌برند. ارتش شبانه به روستا حمله می‌کند و چند بچه را با خود می‌برد. مردم برای تماشای جام جهانی دور هم جمع می شوند و پرچم برزیل را تکان می دهند. یکی از دوستان عماد که هیچ وقت امیدش را از دست نمی‌دهد با بچه‌ها بازی می‌کند و برای آنها نمایش اجرا می‌کند. عماد، دوستانش و برادرانش در موقعیت‌های مختلف دستگیر می‌شوند، تیر می‌خورند و بعضی از آنها کشته می‌شوند.  عماد از همه اینها فیلم می‌گیرد و دوربینهای عماد یکی یکی توسط ارتش و شهرک‌نشینان شکسته می‌شوند.

 

در سال ۲۰۰۹ عماد با  گای دیویدی، یک فیلم ساز اسرائیلی مخالف وضع موجود، صحبت می‌کند و آنها از فیلم‌هایی که با این پنج دوربین شکسته گرفته شده اند یک فیلم مستند می سازند.

این فیلم تاکنون ۱۸ جایزه بین‌المللی دریافت کرده است.

// // ?>